Leggi Libro 6 Dibattito tra l'uccello e il cacciatore sulla rinuncia e sul significato di rinuncia che Mustafa (su di lui la pace) proibì alla sua comunità, dicendo: 'Non c'è monachesimo nell'Islam'. Distico 480

M6:480 — جمعه شرطست و جماعت در نماز / امر معروف و ز منکر احتراز

جمعه شرطست و جماعت در نمازامر معروف و ز منکر احتراز
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:480

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: جمعه و جماعت در نماز واجب است، و امر به معروف و نهی از منکر نیز شرط ایمان است.

معنا: این بیت از زبان مرغ در داستان مرغ و صیاد، به الزامات اجتماعی اسلام اشاره می‌کند. در مکتب احمدی، شرکت در نماز جمعه و جماعت و نیز ادای فریضه امر به معروف و نهی از منکر ضروری و واجب است.

شرح

این بیت در میانهٔ مناظرهٔ مرغ با صیاد بر سر مسئلهٔ «رهبانیت در اسلام» سروده شده است. صیاد، که در باطن خود راهبی ریاکار است، به خلوت‌گزینی و انزوا دعوت می‌کند، در حالی که مرغ، مدافع شریعت احمدی، به الزامات و فواید حضور فعال در اجتماع اشاره دارد. من خود بارها بر این نکته تأکید کرده‌ام که «لا رهبانیة فی الاسلام» — این سخن پیامبر اسلام، دستورالعملی روشن برای امت است؛ اسلام دین جمع و جماعت و حضور و مسئولیت است، نه انزوا و گریز از خلق.

مرغ در اینجا به صراحت از پایه‌های زندگی اجتماعی در اسلام سخن می‌گوید. «جمعه شرط است و جماعت در نماز»؛ اینها همگی اعمالی هستند که بدون حضور در میان مردم معنا نمی‌یابند. نماز جمعه خود نشانه‌ای آشکار از اهمیت همبستگی اجتماعی و وحدت مسلمین است. همچنین، «امر معروف و ز منکر احتراز» نیز بی‌تردید از جمله احکام اجتماعی است. شما نمی‌توانید در خلوت و انزوا به امر به معروف و نهی از منکر بپردازید. این فریضه تنها در بستر تعامل با دیگران، در رویارویی با کژی‌ها و تشویق به نیکی‌ها معنا پیدا می‌کند. اینها همه مؤید این است که مسلمانان، برخلاف رهبانان مسیحی یا مرتاضان هندی، باید در بطن جامعه حضور داشته باشند و نقش سازنده خود را ایفا کنند.

من قبلاً هم اشاره کرده‌ام که غزالی در «احیاء علوم الدین» و همچنین بسیاری از صوفیان، ریشه‌های خلوت‌گزینی را در گریز از آفات جامعه، چون دروغ و غیبت و ریا، می‌دانستند. اما مرغ در اینجا به وضوح بر جنبهٔ مثبت و ایجابی حضور در اجتماع تأکید می‌کند. او به منافعی چون «نیکی رساندن به خلق»، «کمک کردن»، «عیادت بیمار کردن»، «در جهاد شرکت کردن» و «پول درآوردن برای دستگیری از دیگران» اشاره دارد. این‌ها همه دلالت بر این دارند که مکتب احمدی بر مبنای منفعت‌رسانی اجتماعی و مسئولیت‌پذیری بنا شده است. این تنها یک گزینه نیست، بلکه یک «شرط» است؛ یعنی بدون آن، دین اسلام در روح خود ناتمام می‌ماند. پس، مثنوی ما را از تنهایی می‌رهاند و به دل اجتماع می‌کشاند، نه برای گریز، که برای ساختن و اصلاح.

نکات کلیدی

  • اسلام به شدت بر زندگی اجتماعی و مسئولیت‌پذیری جمعی تأکید دارد، برخلاف رهبانیت مسیحی.
  • فریضه‌هایی چون نماز جمعه، نماز جماعت و امر به معروف و نهی از منکر، همگی نشانه‌هایی از ضرورت حضور فعال در جامعه هستند.
  • امر به معروف و نهی از منکر به ذات خود یک حکم اجتماعی است و در انزوا معنا ندارد.
  • هدف اصلی از حضور در اجتماع، منفعت‌رسانی به خلق و تحمل جفای بدخویان (با قید و شرط) است.
  • مولانا از زبان مرغ، دوری از اجتماع را معادل با 'سنگ و کلوخ بودن' می‌داند.

Sources: d6-s11 · 02:34:34 d6-s11 · 03:34:34 d6-s11 · 03:05:05

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.