読む 巻 1 誰もが自分の居る場所から動き出すこと、誰もが自分自身の存在の枠組みから他の人々を見ることについて述べられている。青い鍋は太陽を青く見せ、赤い鍋は赤く見せる。鍋が色から解放されると白くなり、他のどの鍋よりも真実を語り、模範となる 対句 2388

M1:2388 — چونک نامحرم در آید از درم / پرده در پنهان شوند اهل حرم

چونک نامحرم در آید از درمپرده در پنهان شوند اهل حرم
✦ このベイトを日本語でレンダリング

M1:2388

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 彼のマスナヴィに関する講演の録音から

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: هنگامی که نامحرمی از درِ من وارد شود، اهل حرم (حقایق) پشت پرده پنهان می‌شوند. معنا: این بیت بیان می‌کند که حقایق پنهان و اسرار معنوی تنها برای دل‌های محرم و آماده آشکار می‌شوند و از دسترس ناآشنایان پوشیده می‌مانند.

شرح

من معتقدم این بیت، دریچه‌ای گشاده به یکی از ارکان شیوه سخن‌گفتن مولاناست. نامحرم در اینجا نه به معنای بیگانه‌ای صرف، بلکه اشاره به کسی است که دلش برای پذیرش اسرار معنوی آماده نیست، ظرفیتش نارساست، یا چشمانش تاب نور حقیقت را ندارد. اهل حرم را می‌توان استعاره‌ای دید از خودِ حقایق و رازهای عالم غیب که طبعی حیاگون و ظریف دارند. مولانا این رازها را به دخترکان ستیر و پرده‌نشینی تشبیه می‌کند که در حضور اغیار، چهره می‌پوشانند و به کنج خلوت می‌روند تا از نگاه‌های بی‌مهر و نابجا در امان باشند. این پرده‌نشینی، نه از بخل گوینده، که از مصلحت شنونده است. همچنان که خود در جای دیگری می‌گوید: «نکته‌ها چون تیغ پولاد است تیز / گر نداری تو سپر واپس گریز.» این سخنان می‌تواند جامه جان را بدرد و آسیب‌رسان باشد، اگر مخاطب سپر لازم را برای حراست از خویش نداشته باشد. این رویکرد را می‌توان در تقابل با برخی دیدگاه‌های دیگران گذاشت؛ مثلاً حافظ در شرایطی خاص توصیه به کتمان راز می‌کند، حتی از شمعی که سر بریده است، اما مولانا محور کتمان و آشکارگی را بر محرمیت و نامحرمیت مخاطب می‌گذارد. به محرم، راز آشکار می‌شود؛ به نامحرم، خود را در پس پرده پنهان می‌سازد. این تدبیری حکیمانه است برای حفظ پاکیزگی اسرار و مصونیت دل‌های ناتوان.

نکات کلیدی

  • حقایق معنوی خود را از نامحرمان پنهان می‌دارند.
  • ظرفیت و آمادگی مخاطب شرط درک و دریافت اسرار است.
  • مولانا از آشکارگویی اسرار برای نااهلان پرهیز می‌کند؛ این تدبیری حکیمانه است.
  • رازها مانند «اهل حرم» هستند که نیاز به حریم و حفاظت دارند.

Sources: d1-s18 · 01:11:36

به زبانِ تو — あなたの言語 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.