M2:2367 — سگ شناسا شد که میر صید کیست / ای خدا آن نور اشناسنده چیست

این بیت در میانهٔ داستان سگی است که به مردی نابینا حمله کرده است. مولانا از این واقعهٔ ساده به یک تأمل عمیق عرفانی می‌رسد. او ابتدا سگ‌های معمولی را با سگ‌های شکاری تعلیم‌دیده مقایسه می‌کند و می‌گوید همان‌طور که علم و آموزش، سگ را از گمراهی نجات می‌دهد و او را به موجودی مفید بدل می‌کند، معرفت نیز می‌تواند او را تا مقام اصحاب کهف بالا ببرد.

در این بیت، مولانا به اوج این مقایسه می‌رسد. او می‌گوید سگ، این توانایی را دارد که «میر صید» یا صاحب و ارباب خود را بشناسد. این «شناخت» در نظر مولانا یک پدیدهٔ عادی نیست، بلکه پرتوی از یک «نور» الهی است. پرسش «ای خدا آن نور اشناسنده چیست؟» یک پرسش استعاری است که حیرت و شگفتی گوینده را در برابر راز معرفت و شناخت نشان می‌دهد. مولانا در واقع می‌گوید اگر یک حیوان از چنین نوری برخوردار است، چرا انسان (که در این داستان نمادش مرد کور است) از شناختن صاحب و پروردگار حقیقی خود عاجز است؟ این نور، همان بصیرت و آگاهی باطنی است که فراتر از حواس ظاهری عمل می‌کند و سرچشمهٔ آن حق‌تعالی است.