M2:88 — چون فراق آن دو نور بی‌ثبات / تاسه آوردت گشادی چشمهات

Rumi sedang membangun sebuah kiasan untuk menjelaskan kerinduan spiritual. Ia memulai dengan pengalaman fisik yang lazim: jika kita menutup mata di tempat yang terang, kita merasakan semacam kegelisahan atau hasrat (tāsa). Menurut Rumi, ini adalah "cahaya mata" kita yang merindukan sumbernya, yaitu cahaya matahari. Dua cahaya ini—cahaya di dalam mata dan cahaya dari luar—bersifat fana dan tidak kekal (bī-tsabāt).

Perpisahan sementara antara keduanya menimbulkan kegelisahan yang tak tertahankan, yang akhirnya memaksa kita untuk membuka mata kembali dan menyatukan keduanya. Bait ini berfungsi sebagai jembatan. Setelah menetapkan prinsip ini di tingkat fisik, Rumi akan langsung menggunakannya di bait berikutnya untuk menjelaskan kerinduan "mata hati" (chashm-e del) akan Cahaya Ilahi yang abadi.

این بیت، تشبیه اصلی مولانا برای توضیح یک مفهوم معنوی را تکمیل می‌کند. او پیش از این توضیح داده که هر چیزی در جهان، همجنس خود را جذب می‌کند: نور، نور را و آتش، آتش را. سپس این قانون را به چشم انسان تعمیم می‌دهد. از نظر او، وقتی چشمان فیزیکی خود را می‌بندیم، احساس دلتنگی و بی‌قراری می‌کنیم (که مولانا آن را «تاسه» می‌نامد). این دلتنگی، در واقع کشش و اشتیاقِ «نورِ درونِ چشم» ما برای پیوستن به «نورِ جهانِ بیرون» است.

در این بیت، مولانا این مثال را جمع‌بندی می‌کند: «فراق» یا جدایی میان این «دو نور بی‌ثبات» (نور چشم و نور روز که هر دو مادی و گذرا هستند)، عامل آن دلتنگی شد و تو برای رفع آن، چشمانت را باز کردی. این مقدمه‌ای است برای بیت بعدی که نتیجه‌گیری اصلی را در بر دارد: اگر جدایی از نورهای ناپایدار چنین اشتیاقی می‌آفریند، پس جدایی روح از نور پایدار الهی، چه اشتیاق عمیق‌تر و ارزشمندتری در «چشم دل» ایجاد می‌کند.