읽기› 권 1› 구걸하는 자가 관대함을 사랑하고, 관대한 이를 사랑하는 것처럼, 관대한 이의 관대함도 구걸하는 자를 사랑한다는 의미에 대하여. 만약 구걸하는 자가 더 인내하면 관대한 이가 그의 문으로 올 것이고, 관대한 이가 더 인내하면 구걸하는 자가 그의 문으로 올 것이다. 그러나 구걸하는 자의 인내는 그의 완성이고, 관대한 이의 인내는 그의 결점이다› 대구 2755
M1:2755 — چون گدا آیینهٔ جودست هان / دم بود بر روی آیینه زیان
M1:2755
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
از آنجا که وجود شخص نیازمند، جلوهگاهِ بخشش و کرمِ توست، با سخنی تند یا رفتاری ناشایست (که همچون آه و نَفَس بر آینه است) این آینه را تیره و کدر مکن و او را مرنجان.
در این بخش، مولانا رابطهٔ میان «بخشنده» و «نیازمند» را توضیح میدهد. او این رابطه را به نسبت میان «صورت زیبا» و «آینه» تشبیه میکند. همانطور که زیبایی یک چهره در آینه نمایان میشود، صفتِ «جود» و بخشندگی خداوند (یا انسان بخشنده) نیز از طریق وجود یک «گدا» یا نیازمند است که به ظهور میرسد. بدون نیازمند، بخشندگی معنا و مصداقی ندارد.
این بیت، نتیجهٔ منطقی این تشبیه است. اگر بپذیریم که نیازمند همچون آینهای برای صفتِ جود است، پس باید با این آینه با احتیاط و احترام رفتار کرد. «دم» یا نَفَس کشیدن روی آینه، آن را کدر و بخارگرفته میکند و مانع از بازتاب شفاف تصویر میشود. در اینجا، «دم» نماد هرگونه رفتار یا سخن آزاردهندهای است که از سوی بخشنده سر میزند؛ مانند منت گذاشتن، تحقیر کردن، یا با تندی و بیاحترامی با نیازمند سخن گفتن. مولانا هشدار میدهد که چنین رفتاری، «آینهٔ جود» را تیره میکند و به اصلِ عملِ بخشش آسیب میزند. این بیت مستقیماً به آیهٔ قرآن در سورهٔ «والضحی» اشاره دارد که خداوند به پیامبر میفرماید: «فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ * وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ» (پس یتیم را خوار مدار و درخواستکننده را مران).
بنابراین، پیام اصلی این است که احترام به نیازمند، شرطِ کمالِ بخشندگی است و هرگونه تحقیری، این عمل معنوی را ناقص و بیارزش میسازد.
- جود
- بخشش، سخاوت، کرم
- هان
- آگاه باش، بدان، هان!
- دم
- نَفَس، بخار دهان
- زیان
- ضرر، آسیب، خسران
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.