M1:520 — جان و دل را طاقتِ آن جوش نیست / با که گویم در جهان یک گوش نیست

مولانا پس از توصیف تجلیات گوناگون لطف و قدرت خداوند در طبیعت — از باران و خورشید گرفته تا خاک امانت‌دار — به نقطه‌ای می‌رسد که از شدت هیجان و شور عرفانی، احساس ناتوانی می‌کند. این «جوش» همان غلیان و فوران احساسی است که از مشاهدۀ مستقیم شکوه الهی در عارف پدید می‌آید. این تجربه چنان عظیم است که از ظرفیت وجودی انسان فراتر می‌رود و او را در آستانۀ فنا قرار می‌دهد.

مصراع دوم، بیانگر تنهایی عارفی است که به درکی رسیده که دیگران از آن بی‌خبرند. او لبریز از حقیقتی است که می‌خواهد بازگو کند، اما کسی را نمی‌یابد که توانایی یا اشتیاق شنیدن آن را داشته باشد. این «گوش» صرفاً گوش فیزیکی نیست، بلکه «گوشِ جان» است؛ یعنی آمادگی روحی برای پذیرش اسرار معنوی. این بیت، هم شدت تجربۀ عرفانی و هم غربت عارف در میان کسانی که به ظواهر سرگرم‌اند را به تصویر می‌کشد.