읽기› 권 5› 사자가 노새를 사냥하고 노력으로 목이 말라 샘으로 물을 마시러 갔다가 돌아오니, 여우가 간, 심장, 신장 등 부드러운 내장들을 다 먹어버린 이야기. 사자가 간과 심장을 찾았으나 찾지 못하고 여우에게 “심장과 간은 어디 있느냐?”고 묻자, 여우가 대답했다. “만약 그에게 심장과 간이 있었다면, 그날 그렇게 큰 고난을 겪고 천 가지 계략으로 목숨을 건졌는데, 어떻게 당신에게 다시 돌아왔겠습니까? ‘만약 우리가 들었거나 이해했다면, 우리는 지옥에 던져진 자들 중에 있지 않았을 것이다(لوکنا نسمع او نعقل ماکنا فی اصحاب السعیر).’”› 대구 2881
M5:2881 — این نه مردانند اینها صورتند / مردهٔ نانند و کشتهٔ شهوتند
M5:2881
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
این بیت، انسانهای بیروح و بیمعنا را توصیف میکند که فقط در ظاهر انسان هستند و در باطن، بردهٔ نیازهای مادی و شهوانی خویشاند.
مولانا در این بخش از مثنوی، تمایز میان «صورت» و «معنا»ی انسانیت را برجسته میکند. درست همانطور که قندیل بدون نور، فقط شیشهای بیارزش است، انسانی که از «نور دل» یا جانِ آگاه تهی باشد، تنها کالبدی بیروح است. این بیت، اوج این تمایز را بیان میکند.
«مردان» در اینجا به معنای انسانهای کامل و صاحبان بصیرت است، نه صرفاً جنس مذکر. در مقابل، کسانی قرار دارند که تنها «صورت» و ظاهری از انسانیت دارند. زندگی این افراد در دو چیز خلاصه میشود: «مردهٔ نانند»، یعنی تمام همت و وجودشان صرف تأمین نیازهای اولیه و مادی میشود و گویی برای همین امر پیشپاافتاده جان میدهند. و «کشتهٔ شهوتند»، یعنی قربانی و مغلوب امیال و غرایز نفسانی خود هستند و این امیال، انسانیت واقعی آنها را از بین برده است.
این بیت در ادامهٔ داستان روباه و شیر میآید. روباه ادعا میکند که خر «دل و جگر» نداشته، وگرنه پس از دیدن خطر مرگ، دوباره به سوی شیر بازنمیگشت. مولانا این داستان را به کل بشریت تعمیم میدهد: بسیاری از انسانها نیز فاقد آن «دل» و «عقل» حقیقی هستند که به آنها قدرت تشخیص و رهایی از بند دنیا را بدهد. آنها فقط پیکرهایی هستند که توسط نیازهای ابتداییشان هدایت میشوند و از درک حقیقت عاجزند.
- مردان
- در ادبیات عرفانی، انسانهای کامل، عارفان، صاحبان بصیرت
- صورت
- ظاهر، شکل بیرونی، کالبد، در مقابلِ معنا و باطن
- مردهٔ نانند
- تمام زندگیشان صرف به دست آوردن نان و نیازهای مادی میشود؛ اسیر مادیات هستند
- کشتهٔ شهوتند
- مغلوب و نابودشدهٔ امیال و هوسهای نفسانی خود هستند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.