읽기› 권 5› 숙명론자에게 답하고 선택의 자유와 명령 및 금지의 타당성을 증명하는 이야기. 숙명론자의 변명은 어떤 종교나 신념에서도 받아들여지지 않으며, 그가 저지른 행위에 대한 처벌로부터 벗어나게 해주지 않는다. 이블리스가 “당신이 나를 유혹했으므로(بما اغویتنی)”라고 말함으로써 구원받지 못한 것처럼 말이다. 그리고 작은 것은 큰 것을 가리킨다.› 대구 3084
M5:3084 — تا کشد بیاختیاری صید را / تا برد بگرفته گوش او زید را
M5:3084
의미 · به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI
ارادهی الهی، که در نگاه ما جبری و بدون انتخاب به نظر میرسد، در واقع قدرتی است که اختیار انسان را همچون صیدی به دنبال خود میکشد و او را هدایت میکند.
این بیت در ادامهی بحث پیچیدهی جبر و اختیار در مثنوی است. مولانا توضیح میدهد که چگونه ارادهی مطلق خداوند با اختیار انسان تعامل میکند. او در ابیات قبل بیان کرده که در درون هر مخلوقی، قدرتی حاکم وجود دارد که ظاهراً «بیاختیار» به نظر میرسد، اما در باطن، دارای اقتدار و کنترل است. این بیت، کارکرد آن قدرت را به تصویر میکشد.
مصراع اول، این قدرتِ به ظاهر «بیاختیار» را به صیادی تشبیه میکند که «صید» (یعنی اختیار انسان) را به دنبال خود میکشد. این «بیاختیاری» جبر کور نیست، بلکه ارادهی برتر الهی است که ارادهی ما را در مسیر خود قرار میدهد.
مصراع دوم این مفهوم را با مثالی ساده و ملموس روشنتر میکند: «زید» (نامی رایج برای یک شخص فرضی در مثالهای عربی و فارسی) گوش کسی را میگیرد و او را با خود میبرد. در این تصویر، فردی که گوشش گرفته شده، هنوز با پاهای خود راه میرود (اختیار دارد)، اما جهت و مقصد حرکتش توسط زید تعیین میشود (تحت حاکمیت ارادهی برتر است). مولانا با این تمثیل نشان میدهد که اختیار انسان نفی نمیشود، بلکه تحت مدیریت و راهبری ارادهی خداوند قرار میگیرد، همانطور که در بیت بعدی میگوید اختیار انسان به کمندی برای خداوند تبدیل میشود.
- بیاختیاری
- در این بیت، به معنای جبری بودن یا نداشتن انتخاب نیست، بلکه اشاره به قدرت و ارادهی الهی است که از دید انسان، فاقد انتخاب به نظر میرسد اما در حقیقت، حاکم و مقتدر است.
- صید
- شکار، استعاره از اختیار انسان که توسط ارادهی الهی جذب و هدایت میشود.
- زید
- نامی رایج و عمومی (مانند «فلانی») که در ادبیات کلاسیک فارسی و عربی برای بیان مثال در مورد یک شخص به کار میرود.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.