읽기› 권 6› 카와리즈미 샤(하느님이 그에게 자비하시길)가 그의 행렬에서 매우 희귀한 말을 보고 그 말의 아름다움과 민첩성에 마음을 빼앗겼으나, 이마드 알-물크가 그 말을 왕의 마음속에서 하찮게 만들고, 왕이 그를 자신의 견해보다 더 나쁘다고 여긴 이야기. 하킴(하느님이 그에게 자비하시길)이 알-이라이나마에서 말씀하셨듯이, “질투하는 혀가 있을 때, 캔버스 한 조각으로 유스프를 얻게 될 것이다.” 유수프의 형제들이 질투심에서 중개자로 나서자, 구매자들의 마음속에 그 엄청난 아름다움이 숨겨지고 추하게 보이기 시작하여 “그들은 그를 경시하는 자들 중 하나였다”라고 말했듯이› 대구 3354

M6:3354 — گر نماید غیر هم تمویه اوست / ور رود غیر از نظر تنبیه اوست

گر نماید غیر هم تمویه اوستور رود غیر از نظر تنبیه اوست
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3354

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: اگر چیزی به ظاهر، غیر از حقیقت خود را نشان دهد، آن فریبکاری اوست؛ و اگر این ناپیدا از چشم پنهان شود، آن هشدار و بیدارباش اوست. معنا: این بیت بیان می‌کند که هر آنچه در جهان به گونه‌ای غیر از واقعیتش نمودار می‌شود، یا هر آنچه از نظر پنهان می‌گردد، هر دو جلوه‌ای از تمویه (فریبکاری) یا تنبیه (آگاه‌سازی) الهی است.

شرح

این بیت در دل داستان شورانگیز اسب و پادشاه، نکته‌ای عمیق و کلیدی را دربارهٔ کارِ خداوند و کیفیت تجلی او در جهان بیان می‌کند. مولانا در اینجا می‌فرماید که هرگاه چیزی در جهان، ظاهری غیر از باطن خود به نمایش بگذارد، این خود «تمویه» اوست. تمویه، چنان که در اصل لغت آمده، به معنای طلا نمودن مس به نیرنگ است؛ یعنی فریبکاری، نمایاندن چیزی به صورتی غیر از آنکه هست. پس هر جا که ظاهری ما را به خطا می‌افکند یا حقیقتی در لفافه می‌پیچد، این خود کاری از جانب پروردگار است، نوعی تدبیر الهی که غایتش تربیت و هدایت است.

و اما شق دوم: «ور رود غیر از نظر تنبیه اوست». اگر همان "غیر" – یعنی آن ظاهر فریبنده یا آن حقیقت پنهان – از میدان دید ما پنهان شود یا غایب گردد، این نیز «تنبیه» اوست. تنبیه در اینجا دو معنای مهم دارد: یکی به معنای مجازات و گوشمالی، و دیگری، که به نظر من عمیق‌تر و اصیل‌تر است، به معنای بیدارباش و آگاه‌کردن. واژه «انتباه» به معنای آگاهی است، پس تنبیه، یعنی دیگری را به سوی آگاهی رهنمون شدن. این پرده‌برداری یا پرده‌افکنی، پنهان کردن یا نمایان کردن، همگی ابزارهایی در دست خداوندند برای تربیت سالکان.

پس از این بیت، مولانا نتیجه می‌گیرد که: «پس یقین گشتش که جذبه زان سری است / کار حق هر لحظه نادرآوری است.» در اینجا، مولانا از یک قاعده کلی و بنیادین پرده برمی‌دارد که در فلسفه و عرفان اسلامی، به‌ویژه نزد ابن‌عربی، جایگاهی رفیع دارد: «لا تکرار فی التجلی». خداوند هرگز خود را به یک شکل تکراری متجلی نمی‌کند. هر لحظه، تجلی‌ای نو، امری نادر و بی‌سابقه است. ما، به دلیل خطاهای حس و عقل، و عادت به کهنه‌دیدن جهان، این «نادرآوری» را درک نمی‌کنیم و همه چیز را کهنه و تکراری می‌انگاریم. اما در واقع، عالم هر لحظه در حال نو شدن و تجلی تازه‌ای از حق است. این «تمویه» و «تنبیه» نیز جلوه‌هایی از همین تجلیات بی‌تکرار الهی‌اند که هدفشان، خواه با فریب ظاهری و خواه با هشدار غیبت، همواره رهاندن ما از غفلت و سوق دادن به سوی حقیقت است.

نکات کلیدی

  • هر ظاهر فریبنده یا حقیقت پنهان‌شده، جلوه‌ای از تدبیر الهی است (تمویه و تنبیه).
  • تمویه الهی، پنهان کردن حقیقت در ظاهر متقلبانه برای تربیت سالک است.
  • تنبیه الهی، هم می‌تواند به معنای مجازات باشد، هم بیدارباش و دعوت به آگاهی.
  • در جهان بینی مولانا، هر آنچه روی می‌دهد، از جانب حق است و مقصود تربیتی دارد.
  • کار حق همواره «نادرآوری» است؛ تجلیات الهی هر لحظه نو و بی‌تکرارند (لا تکرار فی التجلی).
  • خطای حس و عقل ما باعث می‌شود نادرآوری جهان را درک نکنیم و آن را کهنه بپنداریم.

Sources: d6-s75 · 00:56:01 d6-s75 · 00:57:09

❋

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.