읽기 권 6 카와리즈미 샤(하느님이 그에게 자비하시길)가 그의 행렬에서 매우 희귀한 말을 보고 그 말의 아름다움과 민첩성에 마음을 빼앗겼으나, 이마드 알-물크가 그 말을 왕의 마음속에서 하찮게 만들고, 왕이 그를 자신의 견해보다 더 나쁘다고 여긴 이야기. 하킴(하느님이 그에게 자비하시길)이 알-이라이나마에서 말씀하셨듯이, “질투하는 혀가 있을 때, 캔버스 한 조각으로 유스프를 얻게 될 것이다.” 유수프의 형제들이 질투심에서 중개자로 나서자, 구매자들의 마음속에 그 엄청난 아름다움이 숨겨지고 추하게 보이기 시작하여 “그들은 그를 경시하는 자들 중 하나였다”라고 말했듯이 대구 3367

M6:3367 — بس همایون‌رای و با تدبیر و راد / آزموده رای او در هر مراد

بس همایون‌رای و با تدبیر و رادآزموده رای او در هر مراد
✦ 이 베이트를 한국어로 렌더링

M6:3367

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 그의 녹음된 마스나비 강의에서

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: او صاحب رأیی خجسته و تدبیری ژرف و جوانمردی بود، و اندیشه‌اش در هر خواسته‌ای آزموده و کارآمد بود. معنا: این بیت شخصیتی را توصیف می‌کند که از خردمندی، دوراندیشی و سخاوت برخوردار است و مشاوره‌هایش همواره در رسیدن به مقاصد مختلف، ثمربخش و قابل اتکا بوده است.

شرح

این بیت در وصف عمادالملک، وزیر نیک‌نام و خردمند سلطان، می‌آید. مولوی در اینجا تصویری از یک شخصیت الهام‌بخش و یگانه ارائه می‌دهد که در میانه‌ی قدرت و سلطنت، چراغی از معنویت و اخلاق را روشن نگه داشته است. او را «همایون‌رای» می‌خواند، یعنی صاحب اندیشه‌ای که سرشار از برکت و میمنت است؛ اندیشه‌ای که نه از زرنگی دنیاوی، بلکه از پاکی باطن و اتصال به «خورشید غیب» می‌جوشد. این رأی خجسته، توأم با «تدبیر» و «راد» بودن است؛ یعنی هم برنامه‌ریزی درست دارد و هم جوانمردی و کرم در آن نهفته است.

من بارها گفته‌ام که در نگاه مولانا، حکمت حقیقی از ریشه‌های معنوی سرچشمه می‌گیرد. عمادالملک، با ویژگی‌هایی چون «بی‌طمع بودن»، «اصیل و پارسا» بودن، «رایض» (ریاضت‌کش) بودن، و «شب‌خیز» (اهل تهجد) بودن، نمادی از این حقیقت است. اینها هستند که «رأی او را در هر مراد» آزموده و کارآمد ساخته‌اند. این بدان معناست که مشاوره‌های او نه تنها در امور جزئی، بلکه در تمامی خواسته‌ها و مقاصد، راهگشا بوده است، زیرا ریشه در حکمتی فراگیر داشته است.

به گمان من، مولانا در اینجا تصویری ایده‌آل از یک انسان کامل در جایگاه قدرت را ترسیم می‌کند. همان‌طور که می‌فرماید: «در امیری او غریب و محتبس / در صفات فقر و خلت ملتبس». یعنی او در مقام وزارت، غریب و در حصار بود، اما با صفات فقر و دوستی با حق آمیخته شده بود. او این لباس قدرت را برای دستیابی به منافع شخصی نپوشید، بلکه آن را بر تن کرد تا از دیگران دستگیری کند، تا شاید خشم سلاطین مستبد را فرونشاند و پناهگاهی برای مظلومان باشد. در آن دوران که تئوری سیاسی جز پذیرش سلطنت جباران وجود نداشت، چنین وزیری حکم «پای علم» را داشت، یعنی مکانی امن برای پناهندگان. این نکته بسیار کلیدی است؛ قدرت‌مندی که از معنویت آب می‌خورد، نه تنها به فساد نمی‌گراید، بلکه وسیله‌ای برای خیر و صلاح می‌شود. رأی او از جهان غیب مدد می‌گرفت و به همین دلیل در هر مرادی آزموده بود؛ یعنی تجربه نشان داده بود که هر کس به مشورت او اعتماد کند، به مرادش می‌رسد. این امر فراتر از عقل معاش یا سیاست‌ورزی صرف است؛ اینجا حکمت الهی است که در قالب تدبیر انسانی جلوه‌گر شده است.

نکات کلیدی

  • منشأ حکمت و تدبیر واقعی، پاکی باطن و اتصال به حقیقت غیب است، نه صرفاً زیرکی دنیوی.
  • فردی که از معنویت برخوردار است، حتی در جایگاه قدرت، می‌تواند پناهگاه مظلومان و تعدیل‌کنندهٔ خشونت باشد.
  • مشورت‌ها و تصمیم‌گیری‌های برخاسته از خلوص نیت و بی‌طمعی، در هر مرادی کارآمد و قابل اتکا خواهد بود.
  • وجود چنین شخصیت‌های حکیمی در بطن ساختارهای قدرت، نشان‌دهندهٔ امکان تبدیل جایگاه‌های دنیوی به ابزار خیر و خدمت است.
  • مولانا در این بیت به اهمیت اخلاق، پارسایی و ریاضت در شکل‌گیری یک رهبر و مشاور خردمند اشاره می‌کند.

Sources: d6-s75 · 01:12:35 d6-s75 · 01:10:36 d6-s75 · 01:13:17

به زبانِ تو — 당신의 언어 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.