Lezen› Daftar 1› De vizier verdraait de voorschriften van het Evangelie› Vers 484
M1:484 — که ز کُشتن شمعِ جان افزون شود / لیلیات از صبرِ تو مجنون شود
M1:484
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
این بیت میگوید که فدا کردن و از میان بردنِ «خود» و نفسِ محدود، نه تنها آن را نابود نمیکند، بلکه به حیاتی برتر و والاتر میرساند و معشوق حقیقی را شیفتهٔ تو میسازد.
این بیت در ادامهٔ بحث دربارهٔ احکام متناقضی است که وزیر نصرانی برای گمراه کردن مسیحیان در انجیل وارد میکند. مولانا نمونههایی از این دستورهای ظاهراً متضاد را برمیشمرد که در واقع، هر یک به مرتبهای از سلوک عرفانی اشاره دارند.
در ابیات قبل، یک دستور میگوید «این شمع را مکُش» (یعنی نظر و ادراک خود را از دست مده) و دستور دیگر میگوید «بکُش، باکی مدار» (آن را فدا کن). این بیت، دلیل درستیِ دستور دوم را بیان میکند. «کشتن شمع جان» در اینجا به معنای فنای اختیاری، یعنی از میان بردنِ نفس و خودبینی و ادراکات محدود فردی است. مولانا با یک تصویر متناقضنما (paradox) میگوید این «کشتن» نه تنها به نابودی نمیانجامد، بلکه باعث «افزون شدن» و گسترش آن نور میشود. همانطور که با قربانی کردن یک دانه در خاک، خوشهای پربار میروید، با قربانی کردنِ «منِ» محدود، سالک به یک «منِ» الهی و نامحدود دست مییابد.
مصرع دوم این معنا را با استفاده از داستان معروف «لیلی و مجنون» تقویت میکند. «لیلی» در اینجا نماد معشوق ازلی و حقیقت الهی است. «صبر» تو، همان تحمل رنجِ «کشتنِ شمع جان» و فنای خود است. وقتی سالک در این راه صبر و استقامت به خرج میدهد و از خود میگذرد، این معشوق (لیلی) است که «مجنون» و شیفتهٔ او میشود. یعنی این طلب و کوشش یکطرفه نیست؛ فداکاری سالک، جذبه و عشق معشوق را برمیانگیزد و وصال را حتمی میسازد.
- شمعِ جان
- استعاره از روح، نفس یا آگاهی محدود انسانی
- افزون شود
- بیشتر میشود، فزونی مییابد
- لیلیات
- لیلیِ تو؛ نماد معشوق حقیقی و الهی
- مجنون شود
- دیوانهوار عاشق میشود، شیفته میگردد
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.