M2:93 — نقش جان خویش من جستم بسی / هیچ می‌ننمود نقشم از کسی

Setelah merenungkan kerinduan mata hati akan Cahaya abadi, Rumi menggambarkan kebuntuan dalam pencarian spiritualnya. Ia melukiskan upaya untuk memahami hakikat dirinya—'citra jiwanya' (naqsh-e jān)—dengan melihat kepada orang lain. Namun, upaya ini sia-sia. Tak seorang pun, tak ada manusia biasa yang bisa berfungsi sebagai cermin untuk memperlihatkan esensi ruhaniahnya.

Bait ini menandai titik balik penting dalam narasi. Kegagalan menemukan cermin di antara sesama manusia mendorong sang pencari untuk menyadari bahwa cermin biasa tidaklah cukup. Ia harus mencari cermin yang istimewa, yang mampu memantulkan bukan sekadar rupa fisik, melainkan hakikat jiwa yang tak terlihat. Kegagalan ini bukanlah akhir, melainkan awal dari pencarian yang lebih terarah menuju 'Cermin Universal' (āyīne-ye kullī), yang akan ia temukan pada sosok seorang sahabat ruhani atau Guru Sempurna.

این بیت، زبان حالِ سالکی است که در جستجوی خودشناسی است. او پس از آنکه از خود می‌پرسد «چگونه روی خود را ببینم؟» (بیت ۹۲)، به این نتیجه می‌رسد که نگاه کردن به دیگران برای شناختن خود، راه به جایی نمی‌برد. هر فردی که او ملاقات می‌کند، یا تصویری ناقص از او ارائه می‌دهد یا اصلاً چیزی را بازتاب نمی‌دهد. این جستجوی بی‌حاصل در «دیگری»، مقدمه‌ای است برای کشف نیاز به یک آینه‌ی حقیقی.

مولانا در اینجا به یک اصل مهم در عرفان اشاره می‌کند: خودشناسی از طریق مشاهده‌ی دیگران (که خودشان هنوز خود را نشناخته‌اند) ممکن نیست. این جستجو، سالک را خسته و ناامید می‌کند اما در عین حال، او را به این درک می‌رساند که باید به دنبال راهی دیگر باشد. این بیت، بن‌بستی را توصیف می‌کند که خود، سرآغاز گشایش است: وقتی انسان از یافتن خود در «اغیار» ناامید می‌شود، آماده‌ی یافتن «یار» می‌گردد؛ یعنی آن انسان کاملی که همچون آینه‌ای صاف و شفاف، می‌تواند حقیقت وجودی سالک را به او بنمایاند. این همان راهی است که در ابیات بعدی به آن اشاره می‌شود.