Lezen› Daftar 3› De vergelijking van de vlucht van de gelovige en zijn ongeduld in tegenspoed met de onrust en rusteloosheid van erwten en andere ingrediënten die in een kokende pot kookten en omhoog kwamen om eruit te springen› Vers 4175
M3:4175 — سر ببرم لیک این سر آن سریست / کز بریده گشتن و مردن بریست
M3:4175
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
این سر بریدن، به معنای نابودی نیست؛ بلکه کشتنِ نَفس و خودِ حیوانی توست تا به زندگی جاودان و حقیقی دست یابی، حیاتی که فنا و مرگ در آن راه ندارد.
این بیت در ادامهٔ تمثیل گفتگوی خداوند با بندهٔ مؤمن (در قالب آشپز و نخود) بیان میشود. خداوند، همچون ابراهیم که به قربانی کردن اسماعیل مأمور شد، به بنده میگوید که باید تسلیم امر او باشد و «سر» خود را در برابر تقدیر الهی بنهد.
مولانا بلافاصله یک پارادوکس عمیق عرفانی را مطرح میکند: «سر تو را میبُرم، اما این سر از آن جنس سرهایی است که از بریده شدن و مردن مصون است.» این «سر بریدن» در واقع استعارهای از «مرگ اختیاری» یا فنای نفسانی است. آنچه در این فرآیند قربانی میشود، «خودِ» محدود، جزئی و فانی انسان است؛ همان نفسی که او را از حقیقت دور نگه میدارد. با از میان رفتن این «سر» یا این «منِ» کاذب، «سرِ» حقیقی، یعنی روح الهی و جوهر جاودان انسان، آشکار میشود. این همان حیاتی است که در آن مرگ راه ندارد.
بنابراین، این «قهر» و بلای الهی، در باطن خود لطفی عظیم است. این یک فرایند تحول و کیمیاگری است که موجودی فانی را به حیاتی ابدی میرساند؛ همانطور که نخود با جوشیدن در دیگ، از حالت خامی به غذایی لطیف و قابل جذب در وجود انسان تبدیل میشود. این بیت، جوهر مفهوم «بمیرید قبل از آنکه بمیرید» را بیان میکند: مرگِ نفس، شرط حیاتِ جان است.
- لیک
- ولی، اما
- آن سریست
- از آن نوع سر است
- بریست
- بری است، رها است، آزاد است، مصون است
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.