Lezen› Daftar 5› Een verhaal ook als antwoord aan de fatalist en ter bevestiging van de vrije wil en de geldigheid van geboden en verboden, en de uitleg dat het excuus van de fatalist in geen enkele religie en in geen enkel geloof aanvaard wordt en geen vrijspraak oplevert van de straf voor de daad die hij heeft begaan, net zoals Iblis de fatalist geen vrijspraak kreeg toen hij zei: 'Omdat U mij heeft misleid.' En het kleine duidt op het grote› Vers 3074
M5:3074 — عامیانه چه ملامت میکنی / بخل بر خوان خداوند غنی
M5:3074
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
دزد با استدلالی مغلطهآمیز به صاحب باغ میگوید: «چرا مرا که بندهی خدا هستم و از باغ خدا میوه میخورم، سرزنش میکنی و بر سر سفرهی بخشندگی او بخل میورزی؟»
این بیت، نقطهی اوج استدلال جبری و سفسطهآمیز دزدی است که از درخت بالا رفته و میوه میچیند. وقتی صاحب باغ او را بازخواست میکند، او خود را «بنده خدا» و باغ را «باغ خدا» میخواند و عمل خود را کاملاً مشروع جلوه میدهد.
در این بیت، او صاحب باغ را به دو چیز متهم میکند: ۱. ملامت عامیانه: او ملامت صاحب باغ را ناشی از فهم سطحی و عامیانه میداند. گویی صاحب باغ از این حقیقت والای عرفانی که «همهچیز از آنِ خداست» بیخبر است و دزد، خود را در مقامی بالاتر از او میبیند که این راز را دریافته است. ۲. بخل بر خوان خداوند: او صاحب باغ را متهم به خساست میکند، اما نه نسبت به مال خودش، بلکه نسبت به سفرهی بیکران خداوند. با این بیان، او جایگاه خود و صاحب باغ را معکوس میکند: دزد، بندهای برخوردار از نعمت الهی است و مالک، مانعی بخیل بر سر راه این فیض.
مولانا با این بیان دقیق، نشان میدهد که چگونه باور به «جبر» میتواند به ابزاری برای توجیه هر عمل نادرستی تبدیل شود و مسئولیت فردی را به کلی از بین ببرد. پاسخ کوبندهی صاحب باغ در ابیات بعدی، همین منطق جبری را بر علیه خود دزد به کار میگیرد تا پوچ بودن آن را آشکار سازد.
- عامیانه
- مانند مردم عادی، کوتهفکرانه، از روی نادانی
- ملامت
- سرزنش، نکوهش
- بخل
- خساست، تنگنظری
- خوان
- سفره، سفرهی غذا
- غنی
- بینیاز، توانگر (در اینجا صفت خداوند است)
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.