Lezen Daftar 6 De Profeet, vrede zij met hem, komt binnen om Hilal te bezoeken in de stal van die amir, en de Profeet, vrede zij met hem, eert Hilal, moge God tevreden met hem zijn Vers 1174

M6:1174 — بوی پیغامبر ببرد آن شیر نر / هم‌چنانک بوی یوسف را پدر

بوی پیغامبر ببرد آن شیر نرهم‌چنانک بوی یوسف را پدر
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:1174

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن مرد شیردل بوی پیامبر را به مشام جان شنید و مجذوب او شد، همان‌گونه که پدر یوسف (یعقوب) از دوردست، بوی فرزندش را حس کرد و دلباخته گشت. معنا: این بیت بیان می‌کند که چگونه جاذبهٔ معنوی و وجودی پیامبران، قلب‌ها را به سوی خود می‌کشاند، نه با دلیل و برهان، بلکه با یک «بوی» و کشش درونی، درست مانند جذب شدن یعقوب به بوی یوسف.

شرح

این بیت، پرده از یک حقیقت عمیق در عالم معنا برمی‌دارد که من بارها به آن اشاره کرده‌ام: نقش «بوی» در ادراک و جاذبهٔ معنوی. مولانا در اینجا در حال روایت داستانی است که چگونه پیغمبر اکرم برای عیادت مردی به نام هلال، به آخوری تاریک و پلید می‌رود. اما همین که «الفت» و بوی محبت پیامبر به آنجا می‌رسد، تمام زشتی‌ها و پلیدی‌ها «برخاست» و محو می‌شود. این نکته‌ای است که باید بر آن تأکید کنم: این تحول نه با معجزه، که با رایحه‌ای معنوی رخ می‌دهد.

من قویاً معتقدم که جاذبهٔ اصلی اولیای حق و پیامبران، از همین «بوی» وجودی و رایحهٔ نبوت و وحی می‌آید. انسان‌هایی هستند که این بو را می‌شنوند و بی‌هیچ معجزه‌ای، دل به ایمان می‌دهند. معجزات، همان‌طور که در جایی دیگر اشاره کرده‌ام، غالباً برای «فروکوفتن دشمنان» است، برای مقهور کردن مخالفان و اتمام حجت، نه برای ایجاد ایمان در قلوب مؤمنان. ایمان حقیقی هرگز با جبر و قهاریت معجزه حاصل نمی‌شود؛ بلکه با کشش و الفت، با دریافت همین بوی حقیقت است.

مولانا برای توضیح این پدیده، بلافاصله به داستان یوسف و یعقوب (علیهماالسلام) ارجاع می‌دهد؛ داستانی که قرن‌هاست در فرهنگ ما نماد ادراک فراتر از حواس ظاهری است. یعقوب نابیناست و یوسف در مصر، اما بوی پیراهن یوسف از صدها فرسنگ به مشام یعقوب می‌رسد و او را بی‌قرار می‌کند. این مثال روشن می‌کند که این «بو» یک حس عادی نیست؛ بلکه ادراکی شهودی و قلبی است که مرزهای زمان و مکان را درمی‌نوردد. پیامبران، خودشان همین «عنبر و مشک» عالم‌اند و حضورشان، نه با صوت که با بوی، دل‌ها را تسخیر می‌کند. این همان است که عرفا از آن به «رازشناسی» و «شمیم غیب» تعبیر می‌کنند؛ ادراکی که با شمّ روحانی صورت می‌گیرد و راهی مستقیم به قلب حقیقت می‌گشاید.

نکات کلیدی

  • جاذبهٔ پیامبران و اولیای الهی از رایحهٔ معنوی و وجودی آن‌هاست، نه صرفاً از معجزات.
  • معجزات غالباً برای فروکوفتن دشمنان و اتمام حجت‌اند، نه ایجاد ایمان حقیقی در قلوب مؤمنان.
  • ایمان راستین با کشش قلبی و دریافت «بوی» حقیقت حاصل می‌شود، نه با جبر و قهاریت.
  • داستان یوسف و یعقوب نمادی از ادراک فراحسی و قلبی است که فراتر از زمان و مکان عمل می‌کند.
  • حضور معنوی می‌تواند زشتی‌ها و پلیدی‌های محیط را به زیبایی و طهارت مبدل کند.

Sources: d6-s24 · 00:36:01 d6-s24 · 00:37:09

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.