Lezen Daftar 6 Gebed en toevlucht zoeken tot God tegen de beproeving van de vrije wil en tegen de beproeving van de oorzaken van de vrije wil. De hemelen en aarde klaagden en vreesden de vrije wil en de oorzaken van de vrije wil. En de schepping van de mens raakte verslaafd aan het zoeken naar zijn vrije wil en de oorzaken van zijn vrije wil, zoals een zieke die zichzelf weinig vrije wil toekent, gezondheid wil, wat de oorzaak is van vrije wil, zodat zijn vrije wil toeneemt, en een positie wil, zodat zijn vrije wil toeneemt. En de landing van Gods toorn in vroegere volkeren was overmatige vrije wil en de oorzaken van vrije wil. Niemand heeft ooit een arme farao gezien. Vers 230

M6:230 — لا نفوذ الا بسلطان الهدی / من تجاویف السموات العلی

لا نفوذ الا بسلطان الهدیمن تجاویف السموات العلی
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:230

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: هیچ رسوخ و راهی نیست مگر با قدرت هدایت الهی، تا از درونی‌ترین ژرفای آسمان‌های بلند عبور کنی. معنا: از مرزهای مادی و معنوی جهان نمی‌توان گذر کرد و به اعماق بلند آسمانی رسید، مگر به نیروی سلطان هدایت که خداوند عطا می‌کند.

شرح

مولانا در اینجا بیت خویش را در امتداد آیهٔ قرآن از سورهٔ رحمان (۵۵:۳۳) می‌آورد که می‌فرماید: «قُلْ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ». قرآن تحدی می‌کند که هیچ‌کس نمی‌تواند از کرانه‌های آسمان و زمین بگریزد، مگر به قدرتی خاص. اما مولانا این «گریز» یا «نفوذ» را از سطح مادی به عرصهٔ معنوی و وجودی منتقل می‌کند.

من پیش‌تر توضیح داده‌ام که انسان‌ها در گریز از «هوشیاری» و «اختیار» خویش، که آن را «هستیِ فخ» یا «دام» می‌بینند، به «مستی» و «شغل» پناه می‌برند؛ فرار می‌کنند از چهار اضطراب بنیادین هستی: مرگ، تنهایی، پوچی، و مسئولیت ناشی از اختیار. آدمی با این گریزها می‌کوشد «خود را فراموش کند»، اما مولانا این را راه‌حل نمی‌داند.

نفوذی که مولانا در اینجا از آن سخن می‌گوید، دیگر فرار از اضطراب‌های هستی نیست، بلکه رسوخ در عمق حقیقت آن‌هاست. این بیت اشاره دارد به اینکه نمی‌توان از محدودیت‌ها و مرزهای ظاهری عالم فراتر رفت و به «تجاویف السموات العلی»، یعنی ژرف‌ترین و پنهان‌ترین لایه‌های آسمان‌های بلند و عوالم معنوی، دست یافت، مگر با «سلطان الهدی». این «سلطان» همان «قدرت و هدایت الهی» است که نه از توان جسمانی یا حتی صرفاً عقلی بشر برمی‌آید، بلکه موهبتی معنوی است که راهگشای عوالم پنهان می‌شود.

راهِ مولانا برای فائق آمدن بر اضطراب‌ها، تسلیم شدن در برابر واقعیت‌های زندگی (چون مرگ و رنج) است، نه گریز از آن‌ها. و نیز، کاهش «قدرت خودی» و «لاف از هستی» (همان قناعت و ساده‌زیستی) برای اینکه روح آدمی آمادهٔ پذیرش «سلطان الهدی» شود. تنها از طریق چنین تصفیه‌ای است که انسان می‌تواند به «روانکاوی ظریف» مولانا دست یابد و از طریق این قدرت هدایت الهی، به ژرفای حقیقی آسمان‌های وجود خود و هستی راه یابد.

نکات کلیدی

  • بشر از اضطراب اختیار و مسئولیت به سرمستی و اشتغال می‌گریزد، اما این راه‌حل نیست.
  • «نفوذ» مولانا فرار از هستی نیست، بلکه رسوخ به عمق و باطن آن است.
  • «سلطان الهدی» قدرت و هدایتی معنوی است که از جانب حق می‌رسد، نه قدرت دنیوی یا عقل محض.
  • «تجاویف السموات العلی» اشاره به لایه‌های پنهان و ژرف عالم معنا و عوالم روحانی دارد.
  • راه حقیقی عبور از اضطراب‌ها، تسلیم به واقعیت و کاهش «هستی‌نمایی» خود برای پذیرش هدایت الهی است.

Sources: d6-s07 · 23:45 d6-s07 · 29:55 d6-s07 · 00:71:36

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.