Lezen› Daftar 6› Sayyid Malik Tirmidhi kondigt aan: 'Wie binnen drie of vier dagen naar Samarkand reist voor een belangrijke aangelegenheid, zal een gewaad, een paard, een slaaf, een slavinnen en zoveel goud ontvangen.' De hofnar hoort het nieuws van deze aankondiging in het dorp en komt naar de koning in de paardenstal en zegt: 'Ik kan in elk geval niet gaan.'› Vers 2542

M6:2542 — من شتابیدم بر تو بهر آن / تا بگویم که ندارم آن توان

من شتابیدم بر تو بهر آنتا بگویم که ندارم آن توان
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:2542

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: من شتابان نزد تو آمدم فقط برای این / که بگویم آن توانایی را ندارم. معنا: دلقک با عجله و سروصدا به حضور پادشاه می‌رسد، نه برای ابلاغ خبری مهم، بلکه تا به سادگی اعلام کند توان انجام مأموریتی را که پادشاه اعلام کرده است، ندارد.

شرح

این بیت، از زبان دلقک در داستان پادشاه ترمذ است که مولانا آن را با استادی تمام روایت می‌کند. پادشاه منادی کرده بود که هرکس بتواند در سه روز به سمرقند برسد، گنج‌های فراوان به پاداش خواهد گرفت. در این میانه، دلقک با شتاب و هیاهو به درگاه پادشاه می‌رسد و همه را، از پادشاه گرفته تا درباریان و مردم بیرون، در بیم و امید فرو می‌برد. مولانا خودمان را هم، همچون پادشاه، تشنه‌ی شنیدن راز او نگه می‌دارد. چه پیام مهمی می‌تواند داشته باشد که چنین آشوبی برپا کرده است؟

اما دلقک، به جای خبری عظیم، با نهایت سادگی و بی‌تکلفی می‌گوید: «من شتابیدم بر تو بهر آن / تا بگویم که ندارم آن توان.» او به سرعت آمده تا فقط بگوید: «معافم بدارید، من از عهده این کار برنمی‌آیم. این‌چنین چستی از منی برنمی‌آید، پس این امید را بر من مبندید.» این اعتراف به ناتوانی، آن هم پس از آن همه هیاهو، چیزی است که مولانا به هنرمندی تمام آن را به تصویر می‌کشد.

پادشاه، در واکنش به این اقدام دلقک، خشمگین می‌شود و می‌گوید: «لعنت بر این زودیت باد / که دو صد تشویش در شهر اوفتاد.» او دلقک را «خام‌ریش» می‌خواند و تندش را می‌گیرد که برای یک حرف بی‌معنای مسخره، «آتش افکندی در این مرج و حشیش»، یعنی شهر را به هم ریختی و فتنه کردی. اینجا مولانا به مناسبت واژه «حشیش» به معنای مطلق گیاه، به ریشهٔ کلمهٔ حشاشین و سپس «اساسین» در زبان‌های لاتین اشاره می‌کند که خود این، نشانی از احاطه و دانش مولاناست که چگونه از یک کلمه، دنیایی از معنا و تاریخ را به روی ما می‌گشاید.

من این ماجرا را بسیار پندآموز می‌دانم. گاهی مهم‌ترین چیزها برای گفتن، همان ساده‌ترین حقیقت‌ها هستند؛ حقیقت‌هایی دربارهٔ خودمان و ظرفیت‌هایمان. دلقک می‌دانسته که اگر خود را از این مأموریت معاف نکند، نه تنها کاری از پیش نخواهد برد، بلکه شاید به خطا گرفتار شود. پس، هرچند ظاهراً یک عمل کم‌اهمیت است، اما در باطن، درس بزرگی از صدق و اعتراف به خویشتن را در خود دارد. این نشان می‌دهد که در پس هر هیاهو، چه بسا یک حقیقت کوچک اما اساسی پنهان باشد که گوش‌ها و چشم‌های تیزبین برای کشف آن لازم است.

نکات کلیدی

  • صدق و پذیرش محدودیت‌های خود، هرچند ساده و بی‌اهمیت به نظر برسد، یک فضیلت بزرگ است.
  • گاهی مهم‌ترین پیام در بی‌خبری و اعتراف به ناتوانی نهفته است.
  • در هر هیاهو و شتاب، ممکن است یک حقیقت اساسی و شخصی پنهان باشد.
  • قضاوت ظاهر امور می‌تواند ما را از درک عمق و صدق یک حقیقت بازدارد.

Sources: d6-s58 · 00:28:29 d6-s58 · 00:29:23 d6-s58 · 00:30:14

❋

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

❋

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.