Lezen› Daftar 6› Terugkeer naar het verhaal van de muis die de schildpad riep langs de oever en aan het uiteinde van het touw trok, zodat de schildpad in het water van zijn roep op de hoogte zou zijn› Vers 2960
M6:2960 — عقل گوید چشم را نیکو نگر / دانه هرگز کی رود بی دانهبر
M6:2960
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
عقل به حس ظاهری هشدار میدهد که فریب سطح پدیدهها را نخورد و بداند که هیچ رویدادی بدون یک عامل و محرک پنهان رخ نمیدهد.
در این بخش از مثنوی، مولانا در حال توضیح این اصل مهم عرفانی است که نباید به ظواهر و صورتها بسنده کرد، بلکه باید به دنبال معنا و جانِ پنهان در پسِ رویدادها بود. او از تمثیل مورچهای سیاه بر روی نمدی سیاه استفاده میکند که دانهای را حمل میکند (بیت قبل). چشم ما فقط دانه را میبیند که در حال حرکت است، اما مورچه که عامل اصلی حرکت است، به دلیل همرنگی با زمینه، از دید پنهان مانده است.
این بیت، گفتگویی نمادین میان «عقل» و «چشم» را به تصویر میکشد. «چشم» نمایندهٔ حس ظاهر و درک سطحی است که تنها پدیده (حرکت دانه) را میبیند. اما «عقل» که نمایندهٔ بصیرت و درک عمیقتر است، به چشم تذکر میدهد که با دقت بیشتری نگاه کند. قانون علیت و منطق حکم میکند که یک شیء بیجان مانند دانه، خودبهخود حرکت نمیکند. پس باید نیرویی محرک، یک «دانهبَر» یا حملکننده، در کار باشد، حتی اگر دیده نشود.
مولانا این اصل را به کل هستی تعمیم میدهد. صورتها و پدیدههای عالم مانند دانههایی هستند که در حرکتاند، اما جانها و ارادههای پنهان (الهی یا انسانی) همان مورچههایی هستند که این صورتها را به حرکت درمیآورند. بنابراین، انسان عاقل کسی است که از صورت عبور کرده و به فاعل و معنای اصلی نظر میکند.
- نیکو نگر
- خوب نگاه کن، با دقت بنگر
- کی
- کِی، چه وقت (در اینجا برای نفی و انکار به کار رفته، یعنی «هرگز»)
- دانهبر
- حملکنندهٔ دانه، کسی یا چیزی که دانه را میبرد (در اینجا منظور مورچه است)
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.