Lezen› Daftar 6› De bestraffing van Yusuf de Waarachtige, moge Gods gebeden over hem zijn, met gevangenschap gedurende enkele jaren vanwege het vragen om hulp van iemand anders dan God, en zijn woorden: 'Vermeld mij bij uw heer,' met de bevestiging daarvan.› Vers 3486

M6:3486 — چونک تقصیر و فسادی می‌رود / آن حیات و ذوق پنهان می‌شود

چونک تقصیر و فسادی می‌رودآن حیات و ذوق پنهان می‌شود
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:3486

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آنگاه که کوتاهی و تباهی راه می‌یابد، آن زندگی و شور درونی پنهان می‌شود. معنا: مولانا می‌گوید وقتی انسان به سوی خطا و فساد می‌رود، حیات و نشاط حقیقی درونی او نیز از میان می‌رود و ناپدید می‌گردد. این بیت هشدار می‌دهد که گناه و غفلت، موجب مرگ معنوی است.

شرح

این بیت از مولانا یک حقیقت روان‌شناختی و عرفانی عمیق را آشکار می‌سازد، حقیقتی که من بارها بر آن تاکید کرده‌ام و آن این است که زندگانی حقیقی ما، کیفیت وجود درونی ما، سخت وابسته به کُنش‌ها و نیّات ماست. مولانا می‌گوید «چون که تقصیر و فسادی می‌رود / آن حیات و ذوق پنهان می‌شود». یعنی، هرگاه انسان قدم در راه کوتاهی، گناه، و انحراف می‌گذارد، آن «حیات و ذوق» که سرمایهٔ اصلی وجود اوست، پنهان می‌گردد. این پنهان شدن به معنای نابودی کامل نیست، اما به معنای از دسترس خارج شدن و پوشیده ماندن است؛ گویی نور وجودش به تاریکی می‌گراید.

همان‌طور که در جایی دیگر اشاره کرده‌ام، وقتی شما عزمی دارید و احساسی در خود می‌یابید که می‌خواهید کار نیکویی انجام دهید، این را ارج بنهید و بلافاصله به آن عمل کنید. تعلل نکنید و نگویید «بعداً». چرا که «دیو درمی‌رسد و حائل و حاجب می‌شود». در همان لحظهٔ نیت خیر، شما به یک «حیات و ذوقی» می‌رسید؛ گویی تازه زنده می‌شوید. اما درست برعکس آن، وقتی به سمت «فساد» می‌روید، این حیات و ذوق از شما ستانده می‌شود، می‌میرید، و زندگی معنوی از شما رخت برمی‌بندد. این همان هشداری است که مولانا دربارهٔ وسوسه‌های شیطان در لحظهٔ مرگ می‌دهد که با یک «ابریق آب» یا وعده‌های پوشالی، ایمان انسان را به یغما می‌برد. در واقع، زندگی ما در هر لحظه در گرو انتخاب‌های ماست.

این «تقصیر و فساد» صرفاً به معنای گناهان بزرگ نیست؛ بلکه می‌تواند هرگونه غفلت و کوتاهی از وظایف معنوی و اخلاقی باشد که به تدریج آن جوهر درونی را فرسوده می‌کند. این جهان، به تعبیر مولانا، اغلب «جوز پوسیده» است؛ ظاهری فریبنده دارد اما مغزی تهی. کسی که با «دید حال» (سطحی و فعلی) به آن بنگرد، فریب می‌خورد، اما کسی که با «چشم مآل» (دوراندیشانه) می‌بیند، از فریب «فاترش» در امان می‌ماند. این بیت دعوت می‌کند که به «دید خود» اعتماد کنیم و اجازه ندهیم «خسان» (فرومایگان) دید ما را کور کنند، که «آن عصاکش که گزیدی در سفر / خود ببینی باشد از تو کورتر». دید حقیقی آن است که پیامد اعمال خود را ببیند و بداند که هر کوتاهی و فسادی، بهای پنهان شدن حیات و ذوق درونی ماست.

نکات کلیدی

  • حیات و ذوق واقعی ما، نه در امور مادی، بلکه در کیفیت اعمال و نیت‌های ما نهفته است.
  • هر کوتاهی و فسادی، بهای پنهان شدن جوهر معنوی و نشاط درونی ماست.
  • تشویق به عمل فوری به نیت‌های خیر، پیش از آنکه وسوسه‌ها و تعلل راه را ببندند.
  • این جهان با ظاهری فریبنده می‌تواند «جوز پوسیده»ای باشد که حیات درونی را تحلیل می‌برد.
  • باید به «دید خود» و دوراندیشی خود اتکا کنیم، نه به راهنمایی «کوران».

Sources: d6-s77 · 49:16

❋

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

❋

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.