Lezen› Daftar 6› De heer zegt in de droom tegen de bemiddelaar de bedragen van de schuld van die vriend die was gekomen, en wijst de plaats aan waar het zilver is begraven, en geeft de boodschap aan de erfgenamen: 'Zeker, ze moeten het niet te veel vinden en er niets van terugnemen, en zelfs als hij niets ervan accepteert, of een deel niet accepteert, moeten ze het daar laten, zodat ieder die wil het kan nemen, want ik heb geloften afgelegd bij God dat geen enkel graan van dat zilver naar mij of mijn familie zal terugkeren.' Tot het einde.› Vers 3579

M6:3579 — اندرون گاو تن شه‌زاده‌ای / گنج در ویرانه‌ای بنهاده‌ای

اندرون گاو تن شه‌زاده‌ایگنج در ویرانه‌ای بنهاده‌ای
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:3579

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: درون این کالبد گاومانند تن، شاهزاده‌ای پنهان است؛ گویی گنجی گرانبها را در ویرانه‌ای نهاده‌اند. معنا: روح انسانی، با اصالت و شکوهی شاهزاده‌وار، در کالبد فرومایه و فانی تن پنهان شده است، همچون گنجی ارجمند که در مکانی متروک و ویرانه جای گرفته باشد.

شرح

این بیت مولانا، تصویری عمیق و پرمغز از نسبت میان روح و جسم به دست می‌دهد. بی‌گمان مقصود مولانا این است که روح ما، که «شاهزاده‌ای» از عالم بالا، «فائض از سلطان اعظم» و «فرزند عقل کل» است، در این کالبد جسمانی که آن را به «گاو تن» و «ویرانه» تشبیه کرده، جای گرفته است. این تمثیل، فرومایگی، فانی‌بودن و ناچیزی جسم را در برابر شکوه و اصالت روح نشان می‌دهد.

اما پرسش اساسی این است که چرا چنین گنجی اینچنین گرانبها در ویرانه‌ای پنهان شده؟ چرا شاهزاده‌ای اینگونه در کالبد گاومانند تن قرار گرفته؟ مولانا خود پاسخ می‌دهد که این، از تجلیات «غیرت الهی» است. خداوند می‌خواهد این حقیقت والا و نفیس از دید «خر پیری» همچون ابلیس و کوردلانِ بی‌بصیرت پنهان بماند. ابلیس، در قصه سجده بر آدم، تنها «آب و گل» را دید و درنیافت که «شاهزاده‌ای» از امر الهی در آن کالبد نشسته و آن را لایق سجده کرده است. پس، این پنهان‌کاری، نه از سرِ غفلت، بلکه از سرِ حکمت و «غیرت» است؛ فرصتی است برای آنان که چشم بینا دارند تا از ظاهر بگذرند و به باطن برسند.

این نکتۀ «گاو بیند شاه نی، یعنی بلیس» در همین راستاست. بلیس و پیروانش، آنانی هستند که تنها ظاهرِ بی‌ارزش و فانیِ جسم را می‌بینند و از شناخت روحِ بلندمرتبه و گرانبها که در آن نهان است، ناتوانند. این کالبد، در واقع پرده‌ای است که حقیقت را از نااهلان می‌پوشاند و آزمونی است برای تشخیص اهل نظر از اهل ظاهر. این بیت، در واقع گریزگاهی است برای ورود به یکی از بلندترین و مهم‌ترین قصه‌های مثنوی، یعنی «حکایت سه شاهزاده» که مولانا در دفتر ششم با آن سخن را به پایان می‌برد. شاهزاده‌ای که در گاو تن پنهان است، یادآور آن است که حقیقت ما فراتر از صورت‌های ظاهری و مادّی ماست، واقعیتی که در عمق وجودمان نهفته و تنها با چشم بصیرت قابل رؤیت است.

نکات کلیدی

  • روح انسانی، شاهزاده‌ای از عالم الوهی، در کالبد فرومایه و فانی تن پنهان شده است.
  • این پنهان‌کاری، نه از سرِ غفلت که از تجلیات «غیرت الهی» است تا حقیقت از چشم نااهلان دور بماند.
  • جسم به مثابه پرده‌ای است که روح را از دید «خر پیر» (ابلیس و کوردلان) می‌پوشاند.
  • این جهان مکانی برای آزمودن بصیرت ماست تا بتوانیم گنج روح را در ویرانه تن بیابیم.
  • مولانا ما را فرامی‌خواند تا از ظاهر به باطن نظر کنیم و اصالت حقیقی خود را دریابیم.

Sources: d6-s78 · 01:09:36 d6-s78 · 01:02:16 s10 [01:00:21]

❋

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

❋

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.