Lezen Daftar 6 Terugkeren naar het verhaal van de man die in Egypte een schat kreeg aangewezen, en zijn smeekbede tot God vanuit armoede Vers 4248

M6:4248 — هم‌چو شبکوکی کنم شب ذکر و بانگ / تا رسد از بامهاام نیم دانگ

هم‌چو شبکوکی کنم شب ذکر و بانگتا رسد از بامهاام نیم دانگ
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:4248

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: همچون شب‌کوری، شبانه به گدایی و بانگ‌زدن خواهم پرداخت، تا مگر از بام‌های خانه‌ها، پاره‌ای سکه (نیم دانگ) به دستم رسد. معنا: مردی که از گدایی روز شرم دارد، تصمیم می‌گیرد شبانگاه، پنهان از چشم دیگران، با ذکر و بانگ، طلب رزق کند به امید آنکه از بام‌ها کمکی به او برسد.

شرح

این بیت، از داستان سفر مردی به مصر روایت می‌شود که در پی گنجی موعود، دار و ندار خود را در راه صرف کرده و تهی‌دست به مقصد رسیده است. در اینجا، مولانا تصویرگرِ تقلا و شرم درونی انسانی است که با ناچاری و گرسنگی دست به گریبان شده است.

او که پیش از این متمکن بوده و هرگز به گدایی نیفتاده، در رویارویی با فقر مفرط، دچار شرمی عمیق می‌شود. این شرم به او اجازه نمی‌دهد که در روشنایی روز، همچون بینوایان سر و صدا کند و از مردم چیزی بطلبد. اما گرسنگی، نفس او را به تقلا وامی‌دارد و چاره‌ای جز «انتجاع» (طلب فایده) نمی‌بیند.

تصمیم مرد این است که شب‌هنگام، در سایه تاریکی، «نرم نرم» و پنهان از دیده‌ها به کوچه‌ها برود. او خود را به «شب‌کور» تشبیه می‌کند؛ واژه‌ای که در فرهنگ آن زمان به گدایانی اطلاق می‌شد که به دلیل نابینایی یا برای دوری از رسوایی، شب‌ها در خانه‌ها را می‌کوفتند و طلب کمک می‌کردند. «ذکر و بانگ» در اینجا نه به معنای ذکر عرفانی، بلکه به مفهوم بانگ و فریادِ خواهش است که گدایان برای جلب توجه به کار می‌بردند. این گداییِ پنهانی، نوعی از خویشتن‌پنهانی است؛ تلاشی برای حفظ آخرین بقایای عزت نفس در مقابل فشار عظیم فقر.

امید مرد این است که با این «ذکر و بانگ» شبانه، رهگذران یا ساکنان خانه‌ها، از روی ترحم یا عادت، «نیم دانگی» – یعنی یک سکه ناچیز – را از بام‌ها به سوی او بیندازند. این بیت به زیبایی، پارادوکس نیاز و شرم، و نیز امید ناچیز اما حیاتی را در دل تاریکی به تصویر می‌کشد.

نکات کلیدی

  • شرم و ناچاری انسان در مواجهه با فقر عمیق.
  • تصویر کشیدن پنهان‌کاری برای حفظ عزت نفس در شرایط اضطرار.
  • «شب‌کور» به عنوان نمادی از گدایان شبانه و شرم‌آگین.
  • «ذکر و بانگ» در این بافت به معنای طلب و استمداد است.
  • نشان‌دهنده شدت گرسنگی و ناامیدی، در کنار آخرین امیدها برای بقا.

Sources: d6-s95 · 01:05:55 d6-s95 · 01:41:45

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.