Lezen Daftar 6 Die persoon bereikt Egypte en komt 's nachts naar buiten in de straat om te bedelen, en de nachtwaker grijpt hem. En zijn doel wordt door de nachtwaker bereikt na vele slagen. 'En het kan zijn dat jullie iets haten, terwijl het goed voor jullie is.' En Zijn uitspraak, de Verhevene: 'God zal spoedig na moeilijkheid gemak brengen.' En Zijn uitspraak, vrede zij met hem: 'Verhevig, o benauwdheid, dan zult ge verlicht worden.' En de gehele Koran en de geopenbaarde boeken bevestigen dit. Vers 4257

M6:4257 — عشوه‌شان را از چه رو باور کنید / یا چرا زیشان قبول زر کنید

عشوه‌شان را از چه رو باور کنیدیا چرا زیشان قبول زر کنید
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:4257

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چرا باید فریب‌کاریِ آنان را باور کنید؟ یا چرا از ایشان زر بپذیرید؟ معنا: این بیت هشداری است به کارگزاران حکومت که در اجرای عدالت، فریب عشوه و حیلهٔ خلاف‌کاران را نخورند و از آنان رشوه نپذیرند.

شرح

در این بیت، مولانا از زبان حاکم شهر با عسس یا پاسبانان سخن می‌گوید و به آن‌ها دستور می‌دهد که در مواجهه با دزدان و مجرمان، قاطع و بی‌ملاحظه باشند. این فرمان نه فقط یک توصیهٔ اخلاقی، بلکه حکمی حکومتی است که برای حفظ امنیت جامعه صادر شده است.

من قبلاً هم گفته‌ام که در کلام مولانا، حکمران عادل کسی است که منافع عامه را بر منافع خواص و قشر خاصی از مردم ترجیح می‌دهد. در اینجا نیز حاکم به عسس هشدار می‌دهد که مبادا عشوه، یعنی فریب‌کاری، دروغ‌گویی و کلاه گذاشتن بر سر مأموران با آدرس‌های غلط، یا زر، یعنی رشوه و پول، باعث شود که از اجرای عدالت عدول کنند. این نشان می‌دهد که در آن دوران نیز، رشوه و فریب‌کاری از سوی مجرمان امری رایج بوده و حاکمان برای مقابله با آن دستورات قاطعی صادر می‌کرده‌اند.

نکتهٔ کلیدی در اینجا مسئلهٔ تشخیص صدق از کذب است. عسس باید هوشیار باشد که ظاهرنمایی و وعده‌های دروغین دزدان را باور نکند. مولانا خود در جای دیگر نشان می‌دهد که سخنِ صدق، آرامش‌بخش دل‌هاست و «بوی صدقش آمد از سوگند او»، اما فریبکاری تنها «ریبه» یا بددلی ایجاد می‌کند. این بیت یادآور ضرورت تمییز میان حق و باطل در حوزهٔ عمل سیاسی و قضایی است. حاکم به صراحت می‌گوید که حتی اگر دزد از خویشان او باشد، دستش باید بریده شود. این نهایت بی‌طرفی و عدالت‌گستری را نشان می‌دهد: هیچ رابطهٔ شخصی یا منفعت فردی نباید مانع از اجرای حکم الهی و اجتماعی شود.

این دستور حاکم را می‌توان با توصیهٔ امام علی (ع) در نامه به مالک اشتر مقایسه کرد که می‌فرمایند: «همیشه نظر و توجه خود را متوجه عامهٔ مردم کن و خواص را به کناری نه»، هرچند اینجا مسئلهٔ ترحم بر مجرم است. اما اصل واحد است: مصلحت عامه، امنیت مردم و سلامت جامعه بر هر مصلحت جزئی یا منفعت شخصی یا گروهی مقدّم است. نباید به خاطر رنج عده‌ای معدود، رنج عامهٔ مردم را نادیده گرفت.

نکات کلیدی

  • عدالت باید قاطع و بدون ملاحظهٔ شخصی اجرا شود، حتی در مورد خویشاوندان.
  • حاکمان مسئولیت دارند که منافع و امنیت عامه را بر منافع خواص و فردی ترجیح دهند.
  • مقابله با فریب‌کاری و رشوه از اصول حکمرانی عادلانه است.
  • هوشیاری در تشخیص صدق از کذب، نه تنها در عرفان بلکه در مدیریت جامعه نیز حیاتی است.
  • در مواجهه با مجرمان، فریب ظاهر و وعده‌های دروغین را نباید خورد.

Sources: d6-s95 · 01:41:45

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.