لوستل› دفتر ۱› د سرو زرو دلال راوستلو لپاره سمرقند ته د پاچا لخوا د استازو لېږل› بيت ۲۱۶
M1:216 — این جهان، کوه است و فعل ما ندا / سوی ما آید نداها را صدا»
M1:216
شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: این جهان مانند کوهی است و کردار ما ندایی در آن. پژواک آن نداها از همان کوه به سوی ما بازمیگردد. معنا: این بیت بیان میدارد که اعمال ما در جهان هستی، همچون صدایی در کوهستان، طنینی ایجاد میکنند که بازتاب و نتیجهٔ آنها بیگمان به خود ما برمیگردد.
شرح
مولانا در این بیت به یک قانون بنیادین هستیشناختی و اخلاقی اشاره میکند: اصل بازتاب اعمال. او این جهان را به کوهی عظیم تشبیه میکند که هر ندایی، هر فریادی و هر فعلی که در آن افکنده شود، پژواک همان را به سوی فاعلش بازمیگرداند. این بیشک تبیینی شیوا از مکافات عمل است؛ یعنی پاداش یا جزای هر کار، در همین دنیا به انجامدهندهٔ آن برمیگردد. این بیان، نه تنها یک حکم اخلاقی صرف، بلکه یک واقعیت وجودی و گریزناپذیر است که هیچ کس نمیتواند از آن بگریزد. هر عمل ما، چه نیک و چه بد، در ساحت هستی موجی میآفریند که دیر یا زود به سرچشمهاش، یعنی خود ما، باز خواهد گشت. این بیت به ما میآموزد که جهان، آینهای تمامنماست که کردار ما را به خودمان بازمیتاباند و هر بذری که بکاریم، بیهیچ کم و کاستی، همان را درو خواهیم کرد. در حقیقت، این یک تأکید قاطع بر مسئولیت تام انسان در قبال اعمال خویش است و تصریح میکند که هیچ فعلی در خلاء صورت نمیپذیرد و هر عملی، ردی پای خود را در هستی بر جای میگذارد و این ردّ، به سوی خودمان بازمیگردد. این تعبیر، عمق نگاه مولانا را به قانون علیت و معلولیت در حوزهٔ اخلاق و عمل انسانی نشان میدهد و نوعی نگاه «عدلمدار» به هستی است، با این تفاوت که این عدل الهی از مسیر «کرم» الهی میگذرد و نه صرفاً حسابگری.
نکات کلیدی
- جهان، آینهٔ اعمال ماست؛ هر عملی، پژواکی دارد که به سوی فاعل بازمیگردد و مکافات آن را در همین دنیا خواهیم دید.
- قانون بازتاب اعمال یک واقعیت گریزناپذیر وجودی است و هیچ فعلی بدون پیامد نمیماند.
- مسئولیت تام اعمال بر عهدهٔ انسان است و هر فرد، خالق پژواکِ سرنوشت خود است.
- این بیت تلنگری عمیق برای تأمل در انتخابها و افعالمان و درک ارتباط تنگاتنگ ما با هستی است.
Sources: d1-s20 · 00:02:45
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: This world is a mountain, and our deeds are the call / The echo of those calls returns to us. Meaning: This verse posits that our actions in the world are like calls echoed into a mountain; their reverberations and consequences will inevitably return to us, the doers.
Explanation
Here, Mawlana alludes to a fundamental ontological and ethical law: the principle of reflected actions. He likens this world to a vast mountain, asserting that every call, every cry, every action cast into it, will return its echo to its perpetrator. This is, without doubt, an eloquent explanation of the principle of recompense for deeds; that is, the reward or punishment for any action will, in this very world, return to its doer. This is not merely a moral precept but an inescapable existential reality from which no one can flee. Every action we perform, whether good or ill, creates a ripple in the fabric of existence that, sooner or later, returns to its source, which is ourselves. This verse teaches us that the world is a perfect mirror, reflecting our deeds back to us, and whatever seed we sow, we shall, without any reduction, reap precisely that. In essence, this is a firm emphasis on humanity's full responsibility for its actions, clarifying that no act occurs in a vacuum. Every deed leaves its footprint on existence, and that footprint returns to us. This metaphor reveals the depth of Mawlana's perspective on the law of cause and effect in the realm of ethics and human action, representing a 'justice-oriented' view of existence, with the caveat that this divine justice operates through divine 'generosity' (karam), rather than mere calculus.
Key takeaways
- The world is a mirror of our deeds; every action has an echo that returns to the doer, and its recompense will be seen in this very world.
- The law of reflected actions is an inescapable existential reality, ensuring no deed is without consequence.
- Humans bear full responsibility for their actions, and each individual is the creator of their own destiny's echo.
- This verse serves as a profound call to reflect upon our choices and actions, and to understand our intimate connection with existence.
Sources: d1-s20 · 00:02:45
به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
این بیت میگوید که اعمال ما در جهان هستی، مانند صدایی در کوهستان، بازتابی دارد که نتیجه و پیامد آن بیشک به خود ما برمیگردد.
مولانا در این بیت به یک قانون بنیادین هستیشناختی و اخلاقی اشاره میکند: اصل بازتاب اعمال. او این جهان را به کوهی عظیم تشبیه میکند که هر ندایی، هر فریادی و هر فعلی که در آن افکنده شود، پژواک همان را به سوی فاعلش بازمیگرداند. این بیشک تبیینی شیوا از مکافات عمل است؛ یعنی پاداش یا جزای هر کار، در همین دنیا به انجامدهندهٔ آن برمیگردد.
این بیان، نه تنها یک حکم اخلاقی صرف، بلکه یک واقعیت وجودی و گریزناپذیر است که هیچ کس نمیتواند از آن بگریزد. هر عمل ما، چه نیک و چه بد، در ساحت هستی موجی میآفریند که دیر یا زود به سرچشمهاش، یعنی خود ما، باز خواهد گشت. این بیت به ما میآموزد که جهان، آینهای تمامنماست که کردار ما را به خودمان بازمیتاباند و هر بذری که بکاریم، بیهیچ کم و کاستی، همان را درو خواهیم کرد.
در حقیقت، این یک تأکید قاطع بر مسئولیت تام انسان در قبال اعمال خویش است و تصریح میکند که هیچ فعلی در خلاء صورت نمیپذیرد و هر عملی، ردی پای خود را در هستی بر جای میگذارد و این ردّ، به سوی خودمان بازمیگردد. این تعبیر، عمق نگاه مولانا را به قانون علیت و معلولیت در حوزهٔ اخلاق و عمل انسانی نشان میدهد و نوعی نگاه «عدلمدار» به هستی است.
- ندا
- بانگ، صدا، فریاد
- صدا
- در اینجا به معنی پژواک، بازتاب صدا
یہ بیت بیان کرتا ہے کہ اس دنیا میں ہمارے اعمال، پہاڑ میں گونجنے والی آواز کی مانند ہیں، جن کی بازگشت اور نتائج یقیناً ہمارے ہی پاس لوٹ کر آتے ہیں۔
مولانا رومی اس بیت میں ایک بنیادی ہستیاتی اور اخلاقی قانون کی طرف اشارہ کرتے ہیں: یعنی اعمال کے انعکاس کا اصول۔ وہ اس دنیا کو ایک عظیم پہاڑ سے تشبیہ دیتے ہیں، یہ کہتے ہوئے کہ ہر پکار، ہر چیخ، اور ہر عمل جو اس میں ڈالا جاتا ہے، اس کی بازگشت اس کے کرنے والے کی طرف لوٹ آتی ہے۔ یہ بلاشبہ مکافات عمل کی ایک فصیح و بلیغ وضاحت ہے؛ یعنی کسی بھی کام کا اجر یا سزا، اسی دنیا میں اس کے کرنے والے کو واپس ملتا ہے۔
یہ صرف ایک اخلاقی حکم نہیں، بلکہ ایک ایسی ناگزیر وجودی حقیقت ہے جس سے کوئی بھی فرار نہیں ہو سکتا۔ ہمارا ہر عمل، خواہ اچھا ہو یا برا، وجود کی بناوٹ میں ایک لہر پیدا کرتا ہے جو دیر سویر اپنے ماخذ، یعنی خود ہمارے پاس لوٹ کر آتی ہے۔ یہ بیت ہمیں سکھاتا ہے کہ دنیا ایک مکمل آئینہ ہے جو ہمارے اعمال کو ہم پر ہی منعکس کرتا ہے، اور جو بیج ہم بوتے ہیں، ہم بغیر کسی کمی کے وہی کاٹتے ہیں۔
حقیقت میں، یہ انسان کی اپنے اعمال کے لیے مکمل ذمہ داری پر ایک پختہ زور ہے، اور یہ واضح کرتا ہے کہ کوئی بھی عمل خلا میں نہیں ہوتا۔ ہر عمل وجود پر اپنا نشان چھوڑ جاتا ہے، اور یہ نشان ہمارے ہی پاس لوٹ کر آتا ہے۔ یہ تمثیل اخلاقیات اور انسانی عمل کے میدان میں علت و معلول کے قانون کے بارے میں مولانا کی گہری بصیرت کو ظاہر کرتی ہے، اور یہ وجود کے بارے میں ایک 'عدل پر مبنی' نقطہ نظر پیش کرتی ہے، اس فرق کے ساتھ کہ یہ الٰہی عدل محض حساب کتاب کے بجائے الٰہی 'کرم' (سخاوت) کے ذریعے کام کرتا ہے۔
- ندا
- پکار، آواز
- صدا
- بازگشت، گونج
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.