M1:3209 — آینهٔ هستی چه باشد نیستی / نیستی بر، گر تو ابله نیستی

这句诗是约瑟夫故事中一个核心的哲学转折点。客人送给尊贵的约瑟夫一面镜子，这个礼物看似微不足道，却蕴含着深刻的苏菲思想。鲁米借此引申出一个普遍法则：绝对的完美与“存在”（هستی, hastī）只能通过其对立面——“虚无”或“不存在”（نیستی, nīstī）——来彰显和认知。

镜子本身是空的、平的、无像的，正因其“虚无”，才能完美地映照出约瑟夫俊美的“存在”。同样，一个寻求神圣真理的人（行者），必须清空自我（即“我执”与世俗欲望），达到一种灵性上的“虚无”或“贫乏”（فقر, faqr）状态。只有当内心空明如镜，神圣的美与真实才能毫无扭曲地显现在其中。因此，诗的第二句“你若不傻，就去选择虚无”并非虚无主义的口号，而是一条实践性的灵修指令：主动地、有意识地去实现自我的消解，这是通往更高层级存在的唯一途径。

接下来的诗句用一系列比喻强化了这一观点：富人的慷慨（存在）需要穷人的匮乏（虚无）来体现；裁缝的技艺（存在）需要未裁剪的布料（虚无）来施展；医生的医术（存在）也需要病人的痛苦（虚无）才能彰显其价值。万事万物皆是如此，对立面不仅相互依存，更是彼此的“镜子”。

این بیت، نتیجه‌گیری عرفانی داستان مهمانی است که برای حضرت یوسف آینه هدیه می‌آورد. مولانا بلافاصله از آینهٔ مادی به یک مفهوم عمیق معنوی جهش می‌کند: همان‌طور که آینهٔ صیقلی و صاف، خود چیزی ندارد تا بتواند تصویر زیبای یوسف را بی‌کم‌وکاست نشان دهد، انسان نیز برای آنکه جلوه‌گاه زیبایی و کمال الهی (هستی مطلق) باشد، باید از «خودی» و «هستیِ» کاذب خود تهی شود.

«نیستی» در اینجا به معنای نابودی فیزیکی نیست، بلکه به معنای فنای صفات نفسانی، منیت، و ادعاهای وجودی در برابر وجود حق است. وقتی انسان از این تعلقات خالی می‌شود، مانند آینه‌ای شفاف، صفات الهی را در خود منعکس می‌کند. مولانا می‌گوید انتخاب این راه، نشانهٔ زیرکی و عقل حقیقی است، زیرا تنها در این «نیستی» است که می‌توان به «هستی» حقیقی دست یافت. بیت‌های بعدی نیز همین ایده را با مثال‌های مختلف (نان و گرسنه، پارچه و خیاط، چوب و نجار) تقویت می‌کنند: هر کمالی برای ظهور، به یک نقص یا خلأ نیازمند است و کمال الهی نیز در بندهٔ «هیچ» شده تجلی می‌یابد.