لوستل دفتر ۶ د هغه ناروغ کیسه چې طبیب په هغه کې د روغتیا امید ونه لید بيت ۱۳۱۷

M6:1317 — دوست گیری چیزها را از اثر / پس چرا ز آثاربخشی بی‌خبر

دوست گیری چیزها را از اثرپس چرا ز آثاربخشی بی‌خبر
✦ دا بیت په پښتو وړاندې کړئ

M6:1317

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تو چیزها را بر اساس اثراتشان دوست می‌داری و با آن‌ها رابطه برقرار می‌کنی، پس چرا از آن هستی که خود منبع و بخشندهٔ این آثار است، غافلی؟ معنا: این بیت انسان را به تأمل فرامی‌خواند که چگونه ما در زندگی روزمره بر اساس آثار و نتایج قضاوت و انتخاب می‌کنیم، اما از شناسایی و دوستی با منبع اصلی این آثار غافل می‌مانیم.

شرح

ما انسان‌ها در روابط خویش، چه دوستی و چه دشمنی، کمتر بر استدلال و برهان تکیه می‌کنیم. این فطرت ماست که بر اساس آثار، ظاهر و حس درونی‌مان قضاوت می‌کنیم و رابطه‌ای را شکل می‌دهیم یا برهم می‌زنیم. مولانا با تیزبینی خاص خود می‌پرسد: اگر این منطق در روابط انسانی و حتی در برخورد با جهان مادی جاری و ساری است — مثلاً وقتی در خیابان راه می‌رویم، بنا را بر این می‌گذاریم که زمین زیر پایمان سفت است و فرو نمی‌ریزد؛ یا وقتی به طبیبی مراجعه می‌کنیم، بنا را بر دانا و نیک‌خواه بودن او می‌گذاریم تا زمانی که خلافش ثابت شود — پس چرا همین «بنا نهادن» را در مورد خداوند به کار نمی‌بندیم؟ من می‌گویم لازم نیست کسی خدا را برای شما اثبات کند؛ این یک «بنا» و یک «فرض» است. بنا را بر این بگذارید که خدایی هست، مدبری دارد این جهان، دستی پشت پرده است، و او شما را دوست دارد. با او ارتباط برقرار کنید، با او سخن بگویید، او را به دوستی بگیرید. میلیون‌ها انسان در طول تاریخ با همین «بنا» زندگی کرده‌اند، خانه‌ای یافته‌اند که به آن‌ها امنیت و معنا بخشیده است. این خانه، وطن جسمانی و روحانی آنان بوده و ارتباطاتشان را تنظیم کرده است. وقتی کسی با خداوند از سر صدق دوستی می‌ورزد و این «بنا» را در جان خود محکم می‌کند، آنگاه از این تجربه لبریز می‌شود. همچون فقیر تهی‌دستی که گنجی می‌یابد و می‌خواهد آن را به همگان فریاد زند، یا پیامبرانی که از شدت تجربهٔ خویش می‌خواهند آن را با دیگران قسمت کنند. این دیگر بخل نیست، بلکه سراسر کرم است. دوستی با خدای کریم، کرامت را به انسان منتقل می‌کند. او نیز دریاصفت می‌شود؛ به نزدیکان گهر می‌بخشد و به دورافتادگان باران.

نکات کلیدی

  • داوری بر اساس آثار: انسان به‌طور طبیعی بر پایهٔ آثار و نتایج، چیزها را دوست می‌دارد و روابط برقرار می‌کند.
  • غفلت از منبع اثر: این عادت ما را از توجه به خالق و منبع اصلی همهٔ این آثار بازمی‌دارد.
  • بنا نهادن زندگی بر فرض: زندگی روزمره ما بر پایه‌هایی از فرض و گمان بنا شده است (مانند اعتماد به زمین یا پزشک).
  • کاربرد این بنا در الهیات: مولانا تشویق می‌کند همین نوع "بنا نهادن" را در مورد خدا نیز به کار گیریم و با او دوستی کنیم.
  • لبریز شدن و اشتیاق به اشتراک: کسی که با خدا دوستی می‌کند، از این تجربه لبریز می‌شود و میل به معرفی این معشوق به دیگران پیدا می‌کند.
  • کرامت الهی در سالک: دوستی با خدای کریم، کرامت و سخاوت را به سالک منتقل می‌کند و او نیز بخشنده می‌شود.

Sources: d6-s27 · 04:48:82 d6-s27 · 05:17:22 d6-s27 · 06:51:22 d6-s27 · 07:23:2

به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.