لوستل دفتر ۶ د پای مرستندوی لخوا د تبریز په ټول ښار کې توزیع کول او د لږ څه راټولول او د هغه غریب لخوا د محتسب قبر ته د زیارت لپاره تلل او د نوحې په ډول د دې کیسې د هغه پر قبر ویل تر پایه بيت ۳۲۸۰

M6:3280 — در پی او تا به شب در جست و جو / وان رمه غایب شده از چشم او

در پی او تا به شب در جست و جووان رمه غایب شده از چشم او
✦ دا بیت په پښتو وړاندې کړئ

M6:3280

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: موسی در پی آن گوسفند، تا شب به جستجو ادامه داد، در حالی که گلهٔ اصلی‌اش نیز از دید او پنهان شده بود. معنا: این بیت نشان می‌دهد که موسی با تمام وجود و با فداکاری به دنبال گوسفند گم‌شده می‌گشت، حتی اگر این جستجو او را از بقیه رمه‌اش دور می‌کرد و برای او خستگی به همراه داشت.

شرح

این بیت، در داستان موسی و گوسفند، نقطه‌ای کلیدی‌ست در تبیین شخصیت موسی پیش از آنکه «کلیم‌الله» نام گیرد و به مقام نبوت رسد. من معتقدم، و روایت مثنوی نیز این را تأیید می‌کند، که این لحظه یک آزمون عمیق است؛ یک کورهٔ گداز برای رحمتی الهی که بعدها از وجود او متجلی خواهد شد. در اینجا، موسی هنوز کلیم‌الله نیست، اما در حال تجلی همان کیفیاتی‌ست که او را شایسته این مقام می‌کند. او یک برّهٔ سرگردان را بی‌وقفه و تا «شب» دنبال می‌کند، تا آنجا که «رمه غایب شده از چشم او». این از دست دادن دید نسبت به کثرت برای خاطر یگانگی، نه از سر غفلت، که تمرکز شدید و بی‌بدیل بر آسیب‌پذیرترین موجود است. این عمل تعقیب، که به خستگی موسی می‌انجامد، باطن او را آشکار می‌سازد. او می‌توانست به آسانی دست بکشد و گم شدن یک برّه را در مقابل سلامت کل رمه، به‌ویژه در هنگام غروب، توجیه کند. اما او پافشاری می‌کند. این تعقیب بی‌امان و دلسوزانه، جوهر شبانی است، هم به معنای تحت‌اللفظی و هم به معنای روحانی. روایت مثنوی، و نیز خوانش من، تأکید دارد که نبوت صرفاً گزینش الهی یا دریافت وحی مستقیم نیست. بلکه اساساً تجلی صفات خداوند، به‌ویژه «رحمت»، است. ارادت موسی به این موجود تنها و سرسخت، بیانی ملموس از رحمت جهانی‌ست؛ کیفیتی که برای برگزیدگان هدایت بشر ضروری‌ست. این واقعه، پیش‌درآمد اعلامیهٔ خداوند به فرشتگان است که: «نبوت را همی‌زیبد فلان». این نشان می‌دهد که لطف الهی غالباً پیش از اعمال عمیق انسانی از سر مراقبت بی‌چشمداشت و تحمل مشقت می‌آید. همان‌طور که قرآن پیامبر اسلام را «رحمتی برای جهانیان» (و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین) توصیف می‌کند، موسی در اینجا تجلی اولیه اما قدرتمندی از همان شفقت بی‌حد و حصر را به نمایش می‌گذارد. او مشقت شخصی را تحمل می‌کند—پایش آبله می‌شود، کفشش پاره می‌گردد—همه اینها برای موجودی که هیچ پاداش یا سپاسی ارائه نمی‌دهد. این درسی‌ست در باب عشق بی‌شائبه و خدمتی که تنها برای خداست.

نکات کلیدی

  • نشانه‌ای از شفقت بی‌حد موسی: جستجوی خستگی‌ناپذیر یک گوسفند گم‌شده.
  • آمادگی برای نبوت: این عمل، آزمایشی الهی برای ظرفیت موسی برای رحمت و پیشوایی است.
  • فداکاری در راه نجات: موسی برای یک موجود تنها، رمهٔ اصلی و آسایش خود را فدا می‌کند.
  • پیوند رحمت الهی و صفات انسانی: نشان می‌دهد که پیامبران تجلی‌گاه رحمت واسعه الهی‌اند.
  • اهمیت شفقت به ضعیف‌ترین موجودات: توجه به یک گوسفند گم‌شده نمادی از توجه به همه موجودات است.

Sources: d6-s73 · 59:35:35 d6-s73 · 01:04:44

به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.