لوستل دفتر ۶ د مرغ او ښکاري تر منځ مناظره په رهبانيت او د رهبانيت په معنی کې چې مصطفی (ص) خپل امت ته له هغه څخه منع کړې وه چې لا رهبانیة فی الاسلام بيت ۵۱۹

M6:519 — گر نباشد یاری دیوارها / کی برآید خانه و انبارها

گر نباشد یاری دیوارهاکی برآید خانه و انبارها
✦ دا بیت په پښتو وړاندې کړئ

M6:519

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: اگر دیوارها یکدیگر را یاری نکنند، چگونه خانه‌ها و انبارها برپا خواهند شد؟ معنا: این بیت به سادگی بیان می‌کند که هیچ بنا و دستاوردی بدون همکاری و پیوستگی اجزای آن به وجود نمی‌آید و هر نتیجه‌ای نیازمند اجتماع و همیاری است.

شرح

در این بیتِ ظاهراً ساده، مولانا یک اصل عمیق هستی‌شناختی و اجتماعی را به ما می‌آموزد. او مثال‌هایی ملموس و قابل درک را پیش می‌کشد تا اهمیت حیاتی همکاری و پیوستگی را روشن کند. همان‌طور که دیوارها باید دست به دست هم دهند تا سقفی برپا شود و خانه‌ای مسکون گردد، هر پدیده‌ای در جهان، از کوچکترین تا بزرگترین، نتیجه‌ی یاری‌رسانی و اجتماع اجزای مختلف است. دیوار اگر تنها باشد، فرو می‌ریزد؛ سقف بدون ستون معلق می‌ماند.

این اصل نه تنها در معماری، بلکه در ساحت دانش و هنر نیز جاری است. قلم و مرکب، که مولانا از آن به «حبر» یاد می‌کند (با تلمیحی به معنای دانشمند، که البته در اینجا معنای جوهر قلم غالب است)، باید با هم یار شوند تا اثری بر کاغذ بنشیند و دانشی ثبت گردد. حتی یک حصیر که بر زمین گسترده می‌شود، محصول پیوستگی تار و پودهای بی‌جان است که در کنار هم، تاب مقاومت در برابر باد می‌یابند. این درسی است برای هر جنبش و هر آفریده‌ای.

من می‌بینم که مولانا در اینجا تأکید می‌کند که هر نتیجه‌ای که از «جمعیت» پدید می‌آید، حاصل «زوجین آفریدنِ» حق است، یعنی هر زوجی که خداوند آفریده، مصلحتی در آن بوده تا نتیجه‌ای و ثمری حاصل شود. این نگاه، کل آفرینش را به مثابه یک شبکه عظیم از یاری‌ها و پیوستگی‌ها می‌بیند که در آن، هیچ جزء منفردی به خودی خود قادر به خلق یا بقا نیست. این بیت فراخوانی است به دیدن «جمعیت» و «یاری» به مثابه دو رکن اساسی هستی و هرگونه آفرینش، چه مادی و چه معنوی. از این روست که مولانا این مثال‌های روزمره را نه برای سرگرمی، بلکه برای بازنمایی یک قانون کلی کیهانی می‌آورد.

نکات کلیدی

  • اصل جهان‌شمول همکاری: هیچ پدیده و دستاوردی بدون یاری متقابل اجزا محقق نمی‌شود.
  • قدرت «جمعیت»: نتایج و برآیندهای مهم تنها از پیوند و اجتماع عناصر پدید می‌آید.
  • لزوم همبستگی: از یک خانه ساده تا ثبت دانش بر کاغذ، همه به حمایت متقابل متکی هستند.
  • خلقت زوجین برای ثمر: خداوند هر چیزی را جفت آفریده تا از پیوستن آنها، نتایج و میوه‌ها حاصل آید.

Sources: d6-s12 · 00:21:12

به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.