Ler› Livro 3› A súplica e intercessão de Duquqi para salvar o navio› Dístico 2269
M3:2269 — دل نباشد غیر آن دریای نور / دل نظرگاه خدا وانگاه کور
M3:2269
Significado · به زبانِ تو — Sua língua · AI
دل حقیقی، اقیانوسی از نور الهی و محل تجلی خداوند است؛ چنین دلی هرگز نمی‌تواند کور و اسیر تعلقات دنیوی باشد.
مولانا در این بیت، پس از توصیف دل‌های دروغین که اسیر مال و مقام و خیالات دنیوی هستند، به تعریف «دل حقیقی» می‌پردازد. او با قاطعیت می‌گوید دل واقعی، چیزی جز «دریای نور» نیست. این استعاره، دل را نه یک عضو، بلکه یک حقیقت معنوی بی‌کران و منبع روشنایی معرفی می‌کند که با ذات الهی پیوند دارد.
مصرع دوم این تعریف را کامل می‌کند: دل، «نظرگاه خدا» است. این عبارت به حدیث قدسی «لا یَسَعنی اَرضی و لا سَمائی ولکِن یَسَغُنی قلبُ عبدی المؤمن» (زمین و آسمانم گنجایش مرا ندارند، اما قلب بندهٔ مؤمنم مرا در خود جای می‌دهد) اشاره دارد. دلی که محل تجلی و نظر خداوند است، نمی‌تواند «کور» باشد. کوری در اینجا به معنای نادیدن حقیقت و گرفتار شدن در ظواهر فریبندهٔ جهان مادی است. مولانا با یک پرسش بیانی، این تضاد را آشکار می‌کند: چگونه ممکن است جایگاهی که خداوند به آن نظر می‌کند، خود از دیدن حق محروم باشد؟
بنابراین، این بیت یک معیار برای تشخیص دل حقیقی از دل دروغین به دست می‌دهد. اگر دلی به دنیا و متعلقات آن وابسته و تاریک است، آن دل واقعی نیست. دل حقیقی، روشن، بینا و متصل به منبع نور الهی است و چنین دلی در میان هزاران انسان، بسیار کمیاب است.
- نظرگاه
- محل نظر کردن، جایگاه تجلی و توجه
- وانگاه
- و آنگاه، سپس، چطور ممکن است
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.