M1:1985 — خوش کننده‌ست و خوش و عین خوشی / بی خوشی نبود خوشی ای مرتشی

鲁米在此处区分两种“喜乐”（خوشی）。一种是内在的、自足的、永恒的喜乐，它源于与神性合一的“灵”（جان）。这个灵不仅能带来喜乐，它本身就是喜乐，是喜乐的绝对本质（عین خوشی）。

另一种快乐则是外求的、暂时的、有条件的。鲁米将追求这种快乐的人称为“受贿者”（مرتشی）。这个词在这里极富洞见：一个受贿者为了外在的利益（贿赂）而出卖自己的正直与原则。同样，一个灵魂若依赖外物——如财富、名声、感官享受——来获得快乐，便是用自己内在的、真正的喜乐本质，去交换那些短暂虚假的替代品。他受了尘世的“贿赂”，背叛了自己本真的灵性。

这节诗是前面几节诗的延续和顶点。鲁米刚刚澄清，他所说的“灵”并非由物质（“干与湿”）构成，也非依赖食物（“面包”）而存续。它超越了肉体和世俗的局限。因此，它所拥有的喜乐也必然是超越性的。接下来的诗句会进一步阐释：依赖外物（如糖）而来的甜美，糖一旦消失，甜美也随之而去；但若你自身化为了糖，甜美便与你永不分离。

مولانا در ابیات پیشین، میان دو نوع «جان» تمایز قائل می‌شود: یکی جان حیوانی که وابسته به خوراک و مادیات است و دیگری «جانِ جان» یا روح الهی که ورای جنسیت و تغییرات دنیوی است. این بیت، ویژگی آن روح متعالی را توصیف می‌کند.

این روح، هم «خوش‌کننده» (منبع شادی برای دیگران)، هم «خوش» (ذاتاً شاد) و هم «عین خوشی» (خودِ جوهر و حقیقتِ شادی) است. این سه وصف، مراتب گوناگون یک حقیقت را بیان می‌کنند: این روح نه تنها شادی را ایجاد می‌کند و آن را دارد، بلکه با خودِ شادی یکی است. خوشی، صفتی عارضی برای او نیست، بلکه ذات اوست.

مخاطب بیت، «مرتشی» (رشوه‌خوار) است. این تعبیر کنایه‌آمیز به کسی اشاره دارد که خوشی و معنا را از منابع غیراصیل و بیرونی گدایی می‌کند؛ همان‌طور که رشوه‌خوار به جای کسب درآمد مشروع، به دنبال پولی نامشروع و ناپایدار است. مولانا هشدار می‌دهد که خوشی‌های عاریتی و برگرفته از غیر، مانند شکری که از بیرون به چیزی اضافه شود (همانطور که در بیت بعد می‌گوید)، گذرا هستند. خوشی حقیقی و پایدار تنها زمانی حاصل می‌شود که انسان به سرچشمهٔ اصلی آن، یعنی روح الهی خود، متصل گردد و خود تبدیل به آن خوشی شود.