M2:1330 — هست کُه کآوا مثنا می‌کند / هست کُه کآواز صدتا می‌کند

Este verso contrasta dos tipos de «montañas», que en este contexto son metáforas del corazón humano, específicamente el corazón de un guía espiritual o shaykh.

La primera montaña es ordinaria: como una montaña física, simplemente produce un eco, duplicando el sonido (āwā muthannā mī-kunad). Refleja lo que se le da. Esto representa una capacidad espiritual básica, una simple receptividad.

La segunda montaña, sin embargo, es extraordinaria. No se limita a reflejar el sonido; lo multiplica por cien. Esta es la montaña del corazón de un maestro realizado, como el que Rumi ha estado describiendo en los versos anteriores. Cuando la inspiración divina o la voz de un buscador llega a un corazón así, no solo se refleja, sino que se amplifica y enriquece, liberando un torrente de sabiduría, perspicacia y vida espiritual. Como aclaran los versos siguientes, de esta montaña brotan «cien mil fuentes de agua clara».

El punto de Rumi es que el verdadero maestro espiritual no es un mero repetidor de doctrinas, sino un transformador. Es un catalizador que toma una sola semilla de verdad y la convierte en un jardín floreciente, revelando el potencial infinito contenido en la llamada original.

مولانا در اینجا تمثیل «کوه دل» را ادامه می‌دهد. او می‌گوید همان‌طور که کوه‌ها با هم فرق دارند، دل انسان‌ها نیز متفاوت است.

بعضی دل‌ها مانند کوهی هستند که فقط پژواک و بازتابی ساده از صدای اصلی را برمی‌گردانند. این‌ها دل کسانی است که کلام عارف یا پیام الهی را می‌شنوند و صرفاً آن را تکرار می‌کنند، بدون آنکه تحولی درونی در آن‌ها ایجاد شود. صدای حق در آن‌ها «مثنی» یا دوتا می‌شود؛ یعنی فقط یک کپی ساده از اصل است.

اما دل‌های دیگری هستند که مانند کوهی عظیم و پرظرفیت عمل می‌کنند. وقتی بانگ حقیقت به آن‌ها می‌رسد، آن را نه فقط تکرار، که صدها برابر می‌کنند. این دل‌ها، دل‌های عارفان و اولیاست. یک پیام معنوی در وجود آن‌ها به چشمه‌های جوشان معرفت، عشق و حکمت تبدیل می‌شود و هزاران معنای تازه از آن می‌زاید. این دل‌ها خلاق و مولد هستند و یک «آواز» را به «صدها آواز» تبدیل می‌کنند. در بیت‌های بعدی، مولانا توضیح می‌دهد که از این کوه دوم، «صد هزاران چشمهٔ آب زلال» جاری می‌شود.