Citește› Daftar 5› Tot o poveste, ca răspuns la determinist și pentru a demonstra liberul arbitru și validitatea poruncilor și interdicțiilor, și pentru a arăta că scuza deterministului nu este acceptată în nicio comunitate și în nicio religie și nu duce la eliberare de pedeapsa pentru fapta comisă, așa cum Iblis determinist nu a fost eliberat prin ceea ce a spus: „Pentru că m-ai amăgit,” iar puținul indică multul.› Distih 3096
M5:3096 — گاو گر یوغی نگیرد میزنند / هیچ گاوی که نپرد شد نژند
M5:3096
Înțeles · به زبانِ تو — Limba ta · AI
همانطور که گاو را به خاطر سرپیچی از کار تنبیه میکنند و گاوی که کارش را میکند در امان است، انسان نیز در برابر اعمالش مسئول است و نمیتواند به بهانۀ جبر از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند.
این بیت در میانهٔ بحثی طولانی دربارۀ اختیار و جبر آمده است. مولانا در اینجا استدلالی بسیار ساده و ملموس برای اثبات اختیار انسان و مسئولیت او در برابر اعمالش میآورد. او انسان را به گاوی تشبیه میکند که برای شخم زدن به کار گرفته میشود.
تمثیل گاو و یوغ: همانطور که از یک حیوان انتظار میرود که یوغ را بر گردن نهد و زمین را شخم بزند، از انسان نیز انتظار میرود که به امر و نهی الهی گردن نهد. اگر گاو از زیر کار در برود و سرکشی کند (بجهد)، صاحبش او را میزند. این تنبیه برای عملی است که گاو با نوعی «اختیار» حیوانی انجام داده است. هیچکس گاوی را که آرام کارش را میکند، تنبیه نمیکند و در نتیجه آن گاو «نژند» و افسرده نمیشود. این مثال ساده نشان میدهد که حتی در عالم حیوانات نیز نوعی مسئولیت در برابر عمل وجود دارد و پاداش و جزا بر مبنای آن است.
مولانا با این مثال میخواهد به جبریمذهبان بگوید: چطور شما برای یک حیوان قائل به مسئولیت و تنبیه هستید، اما انسان را که دارای عقل و اراده است، مجبور محض و فاقد مسئولیت میدانید؟ اگر تنبیه گاو به خاطر سرپیچیاش امری معقول و پذیرفته است، پس کیفر انسان گناهکار نیز به طریق اولی معقول و عادلانه است. این استدلال، بهانۀ «خواست خدا بود که من گناه کردم» را باطل میکند و تأکید دارد که خواست و ارادهٔ خود فرد نیز در این میان نقشی اساسی دارد.
- یوغ
- ابزار چوبی که بر گردن گاو یا حیوانات بارکش میگذارند تا گاری یا خیش را بکشند.
- نپرد
- در اینجا به معنی نجهد، از زیر کار شانه خالی نکند، سرکشی نکند.
- نژند
- غمگین، افسرده، اندوهگین، سست و ضعیف.
Discuție — Întreabă despre acest distih — răspuns din Masnavi, cu fiecare vers citat
Conversația ta rămâne pe acest dispozitiv, dacă nu o distribui.
Ce au întrebat cititorii0
Nicio întrebare distribuită încă — a ta ar putea fi prima.