Citește› Daftar 6› Îmbolnăvirea lui Hilāl și necunoașterea bolii sale de către stăpânul său, din dispreț și nerecunoaștere, și conștientizarea stării și bolii sale de către inima lui Mustafa (Pacea fie asupra lui), și vizita și îngrijirea lui Hilāl de către Mesagerul (Pacea fie asupra lui).› Distih 1158

M6:1158 — برگمان آن ز شادی زد دو دست / کان شهنشه بهر او میر آمدست

برگمان آن ز شادی زد دو دستکان شهنشه بهر او میر آمدست
✦ Redați acest beyt în Română

M6:1158

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — din prelegerile sale înregistrate despre Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: با این گمان از شادی دست می‌زد که آن پادشاه بزرگ برای همین میر آمده است.

معنا: خواجه از شدت شعفِ آمدن پیامبر به دست‌افشانی مشغول شد، زیرا گمان می‌برد که حضور پیامبر خاص برای دیدار اوست.

شرح

این بیت، اوج شادیِ خواجه را از آمدن پیامبر اکرم (ص) به تصویر می‌کشد. خواجه، که مولانا او را «میر» یا «ارباب» می‌نامد، از شنیدن خبر ورود پیامبر چنان از خود بی‌خود می‌شود که دست‌ها را به هم می‌زند، می‌رقصد و برمی‌جهد. نکتهٔ کانونی اینجاست که مولانا به روشنی می‌گوید: «بر گمان آن ز شادی زد دو دست / کان شهنشه بهر او میر آمدست». یعنی این همه شعف، ریشه در یک گمان و پندار نادرست داشت؛ خواجه گمان می‌کرد پیامبرِ عظیم‌الشأن، خاص برای دیدار او قدم رنجه فرموده است. این «شادی کاذب» یا «شادی برآمده از سوءفهم»، نقطهٔ عطفی است که پیامبر در بیت‌های بعد بی‌درنگ به آن پاسخ می‌دهد. در واقع، این واکنش خواجه، نمونه‌ای از خصیصهٔ بشری است که توجهات بزرگ را به خود و برای خود تعبیر می‌کند. او از فرط طرب، رخساره‌اش چون گُل شکفته می‌شود و حاضر است جان خود را به عنوان «پامزد» به بشارت‌دهندهٔ خبر دهد. حتی دعوت می‌کند که پیامبر با ورود به خانهٔ او، آن را به «فردوس» مبدل کند. اما این شیوهٔ استقبال، به رغم ظاهر مشتاقانه‌اش، حاوی رگه‌هایی از «نخوت» و خودبینی است که نباید از چشم پیامبر دور بماند. پیامبر، بلافاصله در بیت بعد (M6:1159) «از بهر عتاب» او را متوقف می‌کند و می‌گوید: «من برای دیدن تو نامدم». این تصحیح، نشان می‌دهد که در سلوک معنوی، حتی شور و شادی نیز باید از گمان‌های شخصی پاک شود و بر مبنایی از واقع‌بینی و حقیقت بنا گردد. شادی حقیقی، آن است که از سرِ اتصال به مبدأ باشد، نه از سرِ توهمِ مرکزیت‌یافتن خود.

نکات کلیدی

  • شادی خواجه ریشه در گمان باطل داشت که پیامبر خاص برای او آمده است.
  • این بیت نمایانگر خودبینی انسانی در تعبیر توجهات بزرگ الهی است.
  • شور و شعف معنوی باید از پیش‌فرض‌های غلط و نخوت شخصی پاک شود.
  • مولانا این شادی را مقدمهٔ «عتاب» و تصحیح پیامبر قرار می‌دهد.
  • شادی حقیقی بر اساس اتصال به حقیقت است، نه توهم مرکزیت خویش.

Sources: d6-s24 · 00:29:56

❋

به زبانِ تو — Limba ta · AI

❋

Discuție — Întreabă despre acest distih — răspuns din Masnavi, cu fiecare vers citat

Conversația ta rămâne pe acest dispozitiv, dacă nu o distribui.

Ce au întrebat cititorii

Nicio întrebare distribuită încă — a ta ar putea fi prima.