Citește Daftar 6 După ce au stat ascunși în China, în capitală, și după ce răbdarea s-a prelungit, cel mai mare a devenit nerăbdător, spunând: „Am plecat, la revedere! Mă voi prezenta regelui, dar un pas mă va duce la scopul meu, sau îmi voi așeza capul la picioarele lui, apoi, o, picior, du-mă la țintă, sau îmi voi așeza capul, ca o inimă, din cauza lui”. Sfaturile fraților săi nu i-au fost de folos: „O, cel care îi dojenești pe îndrăgostiți, lasă o fată pe care Dumnezeu a rătăcit-o; cum ai putea tu s-o îndrumi?” etc. Distih 4119

M6:4119 — غیر پیر استاد و سرلشکر مباد / پیر گردون نی ولی پیر رشاد

غیر پیر استاد و سرلشکر مبادپیر گردون نی ولی پیر رشاد
✦ Redați acest beyt în Română

M6:4119

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — din prelegerile sale înregistrate despre Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: مگر پیرِ استاد و سرلشکرِ راه، هیچ رهبری مباد؛ نه پیری که صرفاً به سن سالخورده گشته، بلکه پیری که راهنمای خرد و راستی باشد. معنا: مولانا تأکید می‌کند که در مسیر سلوک، وجود یک راهنما و استاد کاردان ضروری است؛ راهنمایی که نه فقط به واسطهٔ سن، بلکه به واسطهٔ بصیرت و تواناییِ هدایت، شایستهٔ رهبری باشد.

شرح

مولانا در اینجا، بی‌هیچ تردیدی، بر لزوم و بلکه وجوبِ داشتنِ «پیر» و «استاد» در طریق سلوک معنوی انگشت می‌نهد. این یک دستورالعملِ اساسی و بی‌چون‌وچراست. «غیر پیر استاد و سرلشکر مباد»، یعنی راهبرِ معنوی باید از جنس استادان و سرلشکرانِ راه باشد؛ کسی که خود راه رفته و از پیچ‌وخم آن آگاه است. این به هیچ رو به معنای نفی استقلال و فردیت نیست، بلکه اقرار به محدودیت‌های ذاتی «عقل جزوی» ماست.

عقل جزوی، همان‌گونه که مولانا هشدار می‌دهد، «کهترک‌سان آمده مقل» و فرِّ آن «با جیفه‌خواری متصل» است. این عقلِ خُرد و محدود، شبیه کرکس‌هایی است که نمرود برای پرواز به عرش می‌آویخت؛ بال‌هایشان در نیمه‌راه می‌شکند و فرو می‌افتند. انسان با این عقل جزوی، اسب را بر «امیا» می‌راند، یعنی کورکورانه و بی‌بصیرت. در این مسیر پر مخاطره، اتکا به تنهایی، عین هلاکت است.

بله، مقصود از این «پیر» و «استاد»، نه «پیر گردون»، یعنی پیری که صرفاً به سبب کهولت سن و گذر ایام، موی سپید کرده باشد، که بسیارند پیرانی که از راه معنوی بی‌خبرند. بلکه «پیر رشاد» است؛ کسی که پختگی و بصیرت در سلوک را به تجربه اندوخته و توانایی «رشاد» و هدایتگری را داراست. اوست که می‌تواند دستِ سالکِ نابی، که «کور با رهبر به است تنها یقین» را به کار بندد، بگیرد و او را از توهمات و یقین‌های خودساخته برهاند. مولانا در اینجا روشن می‌گوید: «کور با رهبر به است تنها یقین»، اگرچه پذیرش راهبر ممکن است در نظر برخی "ننگ" باشد، اما تنها چرخیدن در دایره یقین‌های فردی و نیل به یقین‌های وهمی، صدها برابر ننگین‌تر و خطرناک‌تر است.

در زندگی روزمره نیز ما چنین هستیم. در امراض جسمانی به طبیب حاذق مراجعه می‌کنیم و حتی اگر خودمان هم طبیب باشیم، در موارد بسیاری از رأی دیگران بهره می‌گیریم و گاه خویشتن را صددرصد تسلیم جراح می‌کنیم. چگونه است که در سفر جان و راه معنویت، این احتیاط و تسلیم را کنار می‌نهیم و گمان می‌کنیم به تنهایی از عهده آن برمی‌آییم؟ نه، در اینجا نیز استاد و راهنما لازم است، و این نه نشان ضعف، که اوج بینش و احتیاط است. البته، مولانا به سادگی از «پیر» سخن نمی‌گوید و می‌افزاید که «در انتخاب استادم باید دقت کرد»، چرا که هر کسی شایسته این مقام نیست؛ اما اصل مطلب این است که نباید سرگردان ماند و به خود اکتفا کرد.

نکات کلیدی

  • در مسیر سلوک معنوی، داشتن پیر و استاد متخصص ضروری است.
  • پیر مطلوب، نه پیر گردون (سالخورده)، که پیر رشاد (راهنمای بصیر) است.
  • عقل جزوی انسان در این راه ناتوان است و به تنهایی نمی‌تواند به مقصد رسد.
  • یقین‌های فردی بدون راهبر ممکن است توهم باشد؛ 'کور با رهبر به است تنها یقین'.
  • اعتماد به استاد در سفر معنوی، نشان احتیاط و بینش عمیق است، نه ضعف.
  • باید در انتخاب استاد دقیق بود، اما اصل نیاز به او انکارناپذیر است.

Sources: d6-s93 · 16:29:00 d6-s93 · 18:24:00 d6-s92 · 18:28:22

به زبانِ تو — Limba ta · AI

Discuție — Întreabă despre acest distih — răspuns din Masnavi, cu fiecare vers citat

Conversația ta rămâne pe acest dispozitiv, dacă nu o distribui.

Ce au întrebat cititorii

Nicio întrebare distribuită încă — a ta ar putea fi prima.