Citește› Daftar 6› Povestea îndrăgostitului care a venit noaptea, sperând la promisiunea iubitei, în acea cameră pe care i-o indicase. A așteptat o parte din noapte și l-a cuprins somnul. Iubita a venit pentru a-și îndeplini promisiunea, l-a găsit adormit, i-a umplut buzunarele cu nuci, l-a lăsat să doarmă și s-a întors.› Distih 641

M6:641 — نیست این و نیست آن هین واگذار / آنک آن هستست آن را پیش آر

نیست این و نیست آن هین واگذارآنک آن هستست آن را پیش آر
✦ Redați acest beyt în Română

M6:641

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — din prelegerile sale înregistrate despre Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: نه این است و نه آن؛ این‌ها را رها کن. آنچه 'هست' است، همان را پیش بیاور. معنا: این بیت ما را فرامی‌خواند که از نفی‌ها و ندانستن‌ها فراتر رویم و به هستیِ مطلق و وجودِ اثباتی روی آوریم، چرا که نفی راهی است به سوی اثبات.

شرح

این بیت، بی‌هیچ تردیدی، جانِ کلام مولانا را در خصوص سلوک معرفتی و وجودی بیان می‌کند. پیش‌تر گفتم که مستی آغاز راه است، اما نه پایان آن. سالک باید از مستی اولیه هم «بالاتر خرامد»، چرا که «ارض‌الله واسع» است و افقِ تجربه‌ی معنوی بی‌کران. اینجاست که مولانا می‌گوید تو باید مثل اسرافیل شوی؛ یعنی نه تنها خود مست باشی، بلکه «روح‌بخش» و «مست‌ساز» هم باشی. این مقامی فراتر از صرفِ دریافت است؛ مقامی است که سالک خود منبع فیض می‌شود، همان‌گونه که اسرافیل روح‌ها را به کالبدها بازمی‌گرداند.

اما برای رسیدن به این مقام، باید از وادیِ «این ندانم، آن ندانم» گذر کرد. بله، در آغاز سلوک، مواجهه با مجهولات انسان را به سرگردانی می‌اندازد، اما این «ندانم‌کاری» هدف نیست، بلکه وسیله است. مولانا تصریح می‌کند: «این ندانم و آن ندانم بهر چیست؟ تا بگویی آنکه می‌دانی کیست». یعنی نفیِ اولیه، راهی است برای رسیدن به اثبات. همچون پله‌ای که برای بالا رفتن لازم است، اما نمی‌توان روی آن ایستاد و مقصد را همان پله دانست.

در همین راستاست که این بیتِ کلیدی مطرح می‌شود: «نیست این و نیست آن هین واگذار / آنک آن هستست آن را پیش آر». سالک باید پیوسته از "این" و "آن"های محدود و نسبی، از دانایی‌ها و ندانایی‌های موقتی، از هر آنچه بوی محدودیت و فنا می‌دهد، دست بشوید. این "نفی" همه‌ی ماسِوی‌الله، رها کردن هرچه "نیست" است، پیش‌شرط رسیدن به "هستِ مطلق" است. این «واگذاری» نه از سر ناامیدی، بلکه از سر عزم و بصیرتی است که می‌داند برای رسیدن به گوهر باید صدف را شکست. هستیِ مطلق و حقیقت واحد، نه در کثرت این و آن، که در وحدت ورای آن‌ها جلوه‌گر است. این همان سرّ ترک مست است که در جلسات آتی به تفصیل بدان خواهم پرداخت؛ آن مستی که نه از می و باده که از مواجهه‌ی مستقیم با "آنک آن هستست" حاصل می‌شود.

نکات کلیدی

  • مستی اولیه آغاز راه است، نه پایان آن؛ سالک باید از آن فراتر رود.
  • مقصد، رسیدن به مقام «روح‌بخشی» و «مست‌سازی» است، همچون اسرافیل.
  • ندانستن‌ها (این ندانم، آن ندانم) وسیله‌ای برای رسیدن به اثبات هستند، نه خود هدف.
  • باید از «این» و «آن»های محدود و نسبی دست شست تا به هستی مطلق رسید.
  • «نفی» هرچه جز خداست، پیش‌شرط رسیدن به «هستِ مطلق» است.
  • این «واگذاری» نه از ناامیدی، بلکه از بصیرتی است که برای رسیدن به گوهر، شکستن صدف را می‌طلبد.

Sources: d6-s14 · 01:02:53

❋

به زبانِ تو — Limba ta · AI

❋

Discuție — Întreabă despre acest distih — răspuns din Masnavi, cu fiecare vers citat

Conversația ta rămâne pe acest dispozitiv, dacă nu o distribui.

Ce au întrebat cititorii

Nicio întrebare distribuită încă — a ta ar putea fi prima.