M1:152 — وز سَرِ سوزن همی جوید سرش / ور نیابد، می‌کُند با لب تَرَش

این بیت بخشی از یک تمثیل است که مولانا برای نشان دادن مهارت و دقت طبیب الهی در تشخیص بیماری کنیزک به کار می‌برد. همان‌طور که پیدا کردن یک خار کوچک در پا نیازمند دقت و حوصله است، یافتن «خارِ عشق» در دل کنیزک نیز به همان اندازه ظرافت می‌خواهد.

مولانا تصویری بسیار دقیق و ملموس ارائه می‌دهد: شخصی که خاری در پایش رفته، با نوک سوزن به آرامی پوست را می‌کاود تا سرِ پنهانِ خار را بیابد. اگر خار دیده نشود، محل زخم را با لب یا زبانش مرطوب می‌کند. این کار دو فایده دارد: اول اینکه پوست نرم‌تر شده و جستجو آسان‌تر می‌شود، و دوم اینکه رطوبت و تغییر رنگ پوست ممکن است محل دقیق خار را بهتر نشان دهد.

این تصویرسازی، مقدمه‌ای است برای بیت بعدی که نتیجه‌گیری اصلی را در خود دارد: «خار در پا شد چنین دشواریاب / خار در دل چون بود؟ وا ده جواب». مولانا با این تمثیل، کار حکیم را که در حال نبض‌گیری و پرسش از کنیزک است، به کار دقیقِ یک خارچین تشبیه می‌کند. او نیز با پرسش‌های ظریف خود (که مانند نوک سوزن عمل می‌کنند)، به دنبال یافتن نام معشوقی است که چون خاری در دل کنیزک خلیده و او را بیمار کرده است. این روش، نمادی از تشخیص ریشه‌ای و عمیق دردهای روحی و معنوی است، نه درمان سطحی علائم.