M1:1914 — پیش یوسف نازش و خوبی مکن / جز نیاز و آه یعقوبی مکن

این بیت، در ادامهٔ تمثیل یوسف و یعقوب، یک اصل اساسی در سلوک عرفانی را بیان می‌کند. مولانا سالک را مخاطب قرار می‌دهد و او را از «ناز کردن» در برابر «یوسفِ» حقیقت برحذر می‌دارد. «یوسف» در اینجا نماد معشوق ازلی، کمال الهی، یا انسان کامل است. «ناز کردن» به معنای به رخ کشیدن زیبایی، کمالات، دانش یا هر فضیلت دیگری است که انسان در خود می‌بیند.

مولانا هشدار می‌دهد که چنین رفتاری در پیشگاه کمال مطلق، زشت و بی‌معناست. همان‌طور که در بیت قبل گفته، ناز و غمزه برای چهرهٔ زیباست. وقتی وجود ما در قیاس با وجود الهی سراسر نقص است، خودنمایی کردن کاری عبث است. راه درست، در پیش گرفتن روش «یعقوب» است. یعقوب نماد «نیاز» محض است؛ او مظهر عشق، دردِ فراق، و تسلیم کامل در برابر تقدیر است. او با گریه و آشوب و آه، تنها نیاز خود به یوسف را فریاد می‌زند.

بنابراین، پیام اصلی بیت این است که راه رسیدن به وصال، نه از طریق ابراز وجود و نمایش کمالات، بلکه از طریق درک عمیق فقر و نیاز ذاتی خود است. سالک باید تمام داشته‌های خود را هیچ انگارد و با «آه یعقوبی»، یعنی با سوز و گداز و نیازمندی خالصانه، به درگاه معشوق روی آورد. این همان حالتی است که در ابیات بعدی با تعبیر «مردن» و «خاک شدن» توصیف می‌شود: مردن از «خود» تا دم مسیحاییِ معشوق، انسان را زنده کند و خاک شدن تا بهار لطف الهی، گل‌های معرفت را در وجود او برویاند.