M1:2729 — کاین چنین اندر همه آفاق نیست / جز رحیق و مایه‌ی اذواق نیست

این بیت، اوج باور و اعتقاد خالصانه‌ی زن و شوهر بادیه‌نشین را به تصویر می‌کشد. آن‌ها که تمام عمر جز آب شور و تلخ بیابان ندیده‌اند، آب زلال باران را هدیه‌ای آسمانی و بی‌مانند می‌پندارند. در نگاه ساده و پاک آن‌ها، این آب نه یک مایع معمولی، که «رحیق» (شراب ناب بهشتی که در قرآن وعده داده شده) و «مایه‌ی اذواق» (اساس و سرچشمه‌ی هر طعم و لذتی) است.

مولانا از این اغراق ساده‌دلانه برای بیان یک نکته‌ی عمیق عرفانی استفاده می‌کند: ارزش هر چیز به میزان معرفت و نیاز ما بستگی دارد. برای آن عرب، این کوزه‌ی آب، ارزشمندترین هدیه برای خلیفه است، زیرا نهایتِ داشته و شناخت اوست. او خبر ندارد که خلیفه در کنار رودخانه‌ی عظیم دجله زندگی می‌کند و این هدیه در قیاس با آن، هیچ است.

این داستان نمادی از اعمال و عبادات ماست که با خلوص نیت به درگاه خداوند عرضه می‌کنیم. شاید در مقیاس عظمت الهی ناچیز باشند، اما خداوند به صدق و صفای نیت ما می‌نگرد، نه به کمیت و کیفیت ظاهری عمل. همان‌طور که خلیفه در ادامه داستان هدیه‌ی عرب را با گشاده‌رویی می‌پذیرد، خداوند نیز عبادت خالصانه‌ی بندگانش را، هرچند ناقص، به لطف خود قبول می‌کند.