M2:124 — رو اشداء علی‌الکفار باش / خاک بر دلداری اغیار پاش

这句诗出自一个故事：一个人因为一根弯曲的眉毛挡住了视线，而误将幻象当作新月。鲁米以此为喻，说明内在的“弯曲”——即错误的思想、情感和同伴——会如何扭曲我们对实相的认知。

在此背景下，这句诗是直接的灵性指导。它引用了《古兰经》中的一句经文“أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ”（对不信道者是严厉的），但鲁米将其从字面上的宗教战争，转义为一场内心的斗争。这里的“不信者”（kuffār）和“外人”（aghyār）并非指其他宗教的信徒，而是指一切将你与神圣实相隔离开来的事物：内在的私欲、世俗的诱惑、以及那些 spiritually “不正直”的朋友或同伴。

因此，鲁米敦促求道者必须采取一种看似无情的坚定态度。“对‘外人’的温情，只管扬撒尘土”是一个强烈的比喻，意思是彻底拒绝、断然抛弃那些有害的依恋。这并非鼓励社交上的粗鲁，而是强调在灵性道路上，模棱两可的忠诚是危险的。为了保护内在花园里代表真理的“玫瑰”（真正的友谊与信仰），就必须铲除周围的“荆棘”（分散注意力的“外人”）。这是一种必要的“严厉”，是为了对真正的目标保持全然的忠诚。

این بیت در ادامهٔ داستان مردی است که موی کج ابرویش باعث شده بود خیال خود را به جای هلال ماه ببیند. مولانا از این داستان نتیجه می‌گیرد که کوچک‌ترین کژی در وجود انسان (نفس، وابستگی‌ها، باورهای غلط) می‌تواند کل حقیقت را بپوشاند. او سپس انسان را به همنشینی با «راستان» و دوری از «ناراستان» دعوت می‌کند.

در این بیت، مولانا این مفهوم را به یک دستورالعمل اخلاقی و معنوی تبدیل می‌کند. او با وام گرفتن از آیهٔ قرآن (سوره فتح، آیه ۲۹)، «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ»، از سالک می‌خواهد که در برابر «کفار» و «اغیار» سخت‌گیر باشد. در اینجا «کفار» (منکران) و «اغیار» (بیگانگان) صرفاً دشمنان بیرونی نیستند، بلکه در معنای عرفانی، به هر آنچه غیر از خداست اشاره دارند: نفس اماره، وسوسه‌های شیطانی، وابستگی‌های دنیوی، و همنشینان بد که انسان را از مسیر حق منحرف می‌کنند.

بنابراین، «خاک بر دلداری اغیار پاشیدن» به معنای کنار گذاشتن هرگونه سازش و مهربانی با این موانع درونی و بیرونی است. این یک دعوت به قاطعیت در مبارزه با نفس و پاکسازی درون از هر چیزی است که مانع دیدن حقیقت می‌شود، درست همان‌طور که آن مرد باید موی کج را از جلوی چشمش کنار می‌زد تا ماه را ببیند.