M2:16 — همچو دیو از وی فرشته می‌گریخت / بهر نانی چند آب چشم ریخت

Rumi menggambarkan dampak dahsyat dari kesalahan Adam di Taman Surga. Sebelum tergelincir, Adam adalah makhluk yang dihormati para malaikat. Namun, setelah ia mengambil satu langkah menuruti "rasa diri" (dhawq-i nafs)—yang dilambangkan di sini sebagai "sepotong roti"—martabatnya seketika runtuh. Kejatuhan ini begitu parah sehingga para malaikat, yang tadinya bersujud kepadanya, kini lari darinya seolah-olah ia adalah setan (dīv).

Kiasan "sepotong roti" merujuk pada buah terlarang, tetapi yang lebih penting, ia melambangkan segala kenikmatan duniawi yang fana. Demi keuntungan sesaat yang remeh, Adam menukar kedekatan ilahi dengan keterasingan dan penyesalan. "Tumpahan air mata" adalah tanda penyesalannya yang mendalam, sebuah tangisan yang lahir dari kesadaran akan apa yang telah hilang. Bait ini menjadi pelajaran universal: satu tindakan yang didorong oleh nafsu dapat mencemari kemurnian ruhani seseorang dan menyebabkan penderitaan yang panjang.

This couplet describes the immediate, catastrophic aftermath of Adam's fall, as narrated in the verses just before it (M2:15). Rumi portrays the spiritual consequence of yielding to the nafs (the appetitive soul) as a complete inversion of one's nature. Adam, who was the companion of angels, becomes so tainted by his act that the angelic, pure part of existence now flees from him as it would from a demon (dīv).

The second line emphasizes the tragic imbalance of the exchange. He traded the sublime reality of Paradise (ṣadr-i jannat, M2:15) for a fleeting, material desire—symbolized here as "a few morsels of bread" (nānī chand). The result is not satisfaction but profound regret, expressed through the shedding of tears (āb-i chashm). The act, which seemed small, created a spiritual state of alienation and sorrow, a core theme in Rumi's exploration of the human condition after its separation from the divine source.

مولانا در اینجا به داستان هبوط آدم اشاره می‌کند تا یک اصل عرفانی را توضیح دهد. آدم، که نماد روح انسان در مقام قرب الهی است، با یک لغزش و پیروی از «نفس»، جایگاه آسمانی خود را از دست داد.

مصرع اول، «همچو دیو از وی فرشته می‌گریخت»، شدت این سقوط را نشان می‌دهد. او که همنشین فرشتگان بود، به موجودی تبدیل شد که فرشتگان، یعنی نیروهای پاک و معنوی، از او گریزان شدند. این تصویر، بیگانگی انسان با اصل و فطرت پاک خویش پس از اسیر شدن در دام دنیا را به زیبایی بیان می‌کند.

مصرع دوم، «بهر نانی چند آب چشم ریخت»، علت این حسرت و اندوه را بیان می‌کند. «نانی چند» نماد تمام دلبستگی‌ها و نیازهای پست دنیوی است. آدم، که در بهشت از هر نعمتی برخوردار بود، اکنون برای به دست آوردن رزق مادی و بقای جسمانی، مجبور به ریختن اشک حسرت و پشیمانی است. این بیت تأکیدی است بر اینکه چگونه یک قدم اشتباه در راه «نفس»، انسان را از مقامی والا به حضیضی پست می‌کشاند و او را گرفتار غم نان و نیازهای مادی می‌کند.