M2:1759 — ما زبان را نَنْگریم و قال را / ما روان را بنگریم و حال را

این بیت، نقطه‌ی اوج پیام خداوند به موسی در داستان شبان است. موسی چوپان را به خاطر کلمات ساده و به ظاهر کفرآمیزش سرزنش کرده بود، اما خداوند به او می‌آموزد که معیار پذیرش عبادت، صورت و قالب بیرونی آن نیست.

خداوند به موسی یادآوری می‌کند که «ما» (یعنی حضرت حق) به «زبان و قال» (گفتار و کلمات) اهمیت نمی‌دهیم. این‌ها امور ظاهری و عرضی هستند. در مقابل، آنچه برای ما مهم است «روان و حال» است؛ یعنی جوهر وجودی انسان، نیت پاک او و آن حالت شور و عشقی که در قلبش دارد. دعای چوپان، اگرچه از نظر فصاحت و آداب شرعی نادرست بود، اما از دلی سرشار از عشق و صمیمیت برمی‌خاست. همین «حال» است که نزد خداوند ارزش دارد.

مولانا در اینجا یک اصل بنیادین عرفانی را بیان می‌کند: برتری باطن بر ظاهر، و اهمیت «معنا» بر «صورت». این اصل نه تنها در عبادت، بلکه در تمام شئون زندگی معنوی حاکم است. خداوند به قلب انسان‌ها می‌نگرد که جایگاه اخلاص و صدق است، نه به زبانی که ممکن است فصیح باشد اما از حقیقت تهی باشد. بنابراین، خطای عاشقانهٔ چوپان از صدها عبادت عالمانه‌ی بی‌روح، نزد خداوند پذیرفته‌تر است.