M5:37 — زانک این تن شد مقام چار خو / نامشان شد چار مرغ فتنه‌جو

Este dístico es una pieza clave en la alegoría de Rumi, que reinterpreta la historia coránica de Abraham y las cuatro aves (Corán 2:260). En el contexto del Masnavi, el buscador espiritual es Abraham, y las aves que debe sacrificar no son literales, sino cuatro rasgos destructivos arraigados en la naturaleza corporal (nafs).

Rumi afirma aquí que el cuerpo físico (تن) se ha convertido en la «morada» (مقام) de estas cuatro disposiciones o naturalezas (خو). Al identificarlas como «aves sediciosas» o «buscadoras de discordia» (فتنه‌جو), las caracteriza como fuerzas internas que perturban la paz del alma y bloquean el camino espiritual. Los versos posteriores identificarán explícitamente a estas aves como el pato (la avaricia), el gallo (la lujuria), el pavo real (la vanagloria) y el cuervo (los anhelos mundanos), pero este verso establece la premisa fundamental: el campo de batalla espiritual está dentro del propio cuerpo.

مولانا در این بخش، داستان قرآنی حضرت ابراهیم (ع) و چهار پرنده را به عنوان یک تمثیل عرفانی برای سلوک معنوی به کار می‌گیرد. او سالک را «خلیلِ وقت» می‌نامد و از او می‌خواهد که چهار «مرغ» ویرانگر درون خود را سر ببرد.

این بیت، حلقه‌ی اصلی این تمثیل را برقرار می‌کند. مولانا توضیح می‌دهد که چرا باید از «چهار مرغ» سخن گفت: زیرا این جسم مادی ما، جایگاه و مقام چهار خوی یا طبیعتِ پست است. این چهار خوی، همان چهار پرنده‌ای هستند که راه روح را می‌بندند و در درون انسان فتنه و آشوب به پا می‌کنند. در ابیات بعدی، مولانا این چهار مرغ و معادل‌هایشان را مشخص می‌کند: خروس (نماد شهوت)، طاووس (نماد جاه‌طلبی و خودنمایی)، زاغ (نماد آرزوهای دور و دراز دنیوی) و بط (نماد حرص و آز).

بنابراین، این بیت صرفاً یک تشبیه شاعرانه نیست، بلکه یک نقشه راه برای خودشناسی است. این چهار خوی، ریشه‌ی بسیاری از رنج‌ها و وابستگی‌های انسان هستند و غلبه بر آن‌ها، شرط رهایی و وصال به حقیقت است.