Читать Книга 6 Конец книги «Аль-Муваттад аль-Карим» Бейт 48

M6:48 — چار عنصر چار استون قویست / که بدیشان سقف دنیا مستویست

چار عنصر چار استون قویستکه بدیشان سقف دنیا مستویست
✦ Отобразить этот бейт на Русский

M6:48

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — из его записанных лекций по Маснави

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: چهار عنصر، چهار ستون نیرومندند؛ سقف جهان با آن‌ها استوار است. معنا: این بیت بیان می‌دارد که چهار عنصر اصلی (خاک، آب، باد، آتش) چون ستون‌هایی محکم، بنای هستی و سقف دنیا را برپا نگه داشته‌اند و ثبات عالم از آن‌هاست.

شرح

من اینجا می‌خواهم درسی مهم از مولانا بگیرم. این بیتِ بظاهر ساده، دروازه‌ای است به فهمی عمیق از ماهیت هستی. مولانا در این پاره از مثنوی، عالم را نه بر اساس هماهنگی و سکون، بلکه بر بنیاد «جنگ» می‌شناسد. این جنگ هولناک میان اجزای عالم، نه تنها طبیعت، که همهٔ وجود را دربرگرفته است. او صریحاً می‌گوید: «جنگ طبعی، جنگ فعلی، جنگ قول در میان جزوها حربی‌ست هول.» اینجاست که مولانا به چهار عنصر اشاره می‌کند: آب، باد، خاک، آتش. اینها را «چهار استون قوی» می‌خواند که «سقف دنیا» بر دوش آنهاست. اما نکته اینجاست که این ستون‌ها در صلح و آرامش کنار هم نایستاده‌اند؛ هر ستونی «اشکننده آن دگر» است. آب، آتش را خاموش می‌کند؛ آتش، آب را تبخیر. این نهاد جهان بر «اضداد» استوار است. یعنی ساختار و قوام این دنیا از همین ستیز برمی‌خیزد. این یک نگاه کاملاً دیالکتیکی به هستی است که از یک سو ثبات را از این ستون‌ها می‌گیرد و از سوی دیگر، جوهرهٔ این ثبات را در تضاد و تقابل آن‌ها می‌بیند. دنیا از قِبلِ این جنگ‌ها پابرجاست، نه علی‌رغم آن‌ها. این تضاد و کشمکش، موتور محرکهٔ حیات است. سپس مولانا یک گام به جلو می‌رود و این قانون کیهانی را بر احوال انسانی منطبق می‌کند. می‌گوید ما انسان‌ها هم که پاره‌ای از همین طبیعتیم، ناگزیر «جنگی» هستیم؛ گرفتارِ نبرد دائم «ضر و سود». این تبیین جهان‌شناسانه، بی‌درنگ به یک بصیرت اخلاقی تبدیل می‌شود: اگر در بیرون ستیزی می‌بینیم، ریشه در درون ما دارد، در نبرد اضداد درونی ما.

نکات کلیدی

  • چهار عنصر طبیعی، ستون‌های قوام‌بخش جهان مادی هستند.
  • ثبات و پایداری دنیا بر دوش همین عناصر اولیه قرار دارد.
  • این ستون‌ها در صلح نیستند؛ هر یک «اشکننده آن دگر» است.
  • بنای خلقت و حیات بر تضاد و تقابل اضداد شکل گرفته است.
  • جنگ‌های کیهانی میان عناصر، بازتابی از جنگ‌های درونی و بیرونی انسان‌اند.

Sources: d6-s02 · 00:17:22 d6-s02 · 00:18:00 d6-s02 · 00:18:20 d6-s02 · 00:18:40

به زبانِ تو — Ваш язык · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.