M2:1807 — گفت واپس رفته‌ام من در ذهاب / حَسْرَتا، یا لَیْتَنی کُنْتُ تُراب

این بیت زبان حال انسانی است که خود را در مقایسه با طبیعت و حتی خاک، بی‌ثمر و پست‌تر می‌بیند. در ابیات قبل، مولانا زمین را ستایش می‌کند که پلیدی‌ها و نجاسات را می‌گیرد و در عوض، گل و سبزه و میوه تحویل می‌دهد (اثری از «حلم حق»). اما انسان کافر (به معنی کسی که حقیقت وجودی خود را انکار کرده و از مسیر معنوی دور افتاده) به زندگی خود می‌نگرد و می‌بیند که نه تنها ثمری نیکو نداشته، بلکه پاکی‌ها را نیز آلوده کرده است.

این آگاهی دردناک به پوچی، او را به این آرزوی تلخ می‌رساند: «یا لَیْتَنی کُنْتُ تُراب» (ای کاش من خاک بودم). این عبارت مستقیماً از قرآن (سوره نبأ، آیه ۴۰) گرفته شده و بیانگر نهایت پشیمانی و استیصال است. او درمی‌یابد که «سفر» او از عالم خاک به عالم انسانی، سفری رو به عقب و زیان‌بار بوده است. در حالی که روح باید میل به «عُلا» و بالا رفتن داشته باشد، روح او با «نگوساری» به زمین چسبیده و از رشد باز مانده است. این حسرت، نقطۀ مقابل آن حیاتی است که در گیاهی با میل به آسمان دیده می‌شود.