Läs› Daftar 6› Kungens av Tirmidh kungörelse att den som inom tre eller fyra dagar reser till Samarkand för ett visst ärende ska få kläder, en häst, en slav och en slavflicka samt en stor summa guld. En narr hör nyheten om denna kungörelse på landsbygden och kommer till kungen på en poststation, sägande: ”Jag kan i alla fall inte åka.”› Vers 2521
M6:2521 — آن یکی دو دست بر زانوزنان / وآن دگر از وهم واویلیکنان
M6:2521
شرحِ سروش — från hans inspelade Masnavi-föreläsningar
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: آن یکی در حالتی از بیم و تأسف، دو دست بر زانوان خود میزد، و آن دیگری از شدت وهم و ترس فریاد «واویلا» سر میداد. معنا: این بیت وضعیت آشفته و سراسیمهٔ مردم را در مواجهه با خبری ناگهانی و نامعلوم به تصویر میکشد که هر کس به شیوهٔ خود، تحت تأثیر وهم و خیال، واکنش نشان میدهد.
شرح
این بیت در ادامهٔ داستان دلقکی میآید که سراسیمه و شتابان خود را به شهر ترمذ میرساند تا خبری مهم را به سلطان برساند، اما قبل از بیان خبر، سکوت میکند. این سکوت و شتاب نامعمول، شهر را در آشوب و اضطراب فرو میبرد و ذهن مردم را به وادی «وهم» و «خیالات» میکشانَد، چنان که هر کس از ظن خود به فاجعهای قریبالوقوع گمان میبرد.
مولانا در این بیت، دو گونه واکنش عمومی را در برابر این اضطراب جمعی به تصویر میکشد. گروهی «دو دست بر زانو زنان»، نمادی از نهایت تأسف و اندوه، با خود میگفتند: «دیدی چه شد؟ چه میخواهد بر سرمان بیاید؟ بدبخت شدیم!» این حرکت، نشانگر یأسی عمیق و پذیرش شکست در برابر مصیبتی است که هنوز ماهیتش معلوم نیست. اینها کسانیاند که پیشاپیش خود را باختهاند و گمان میکنند فاجعهای عظیم رخ داده است.
اما گروهی دیگر، «از وهم واویلیکنان»، یعنی در اوج ترس و خیالبافی، فریاد «واویلا» سر میدادند. این «واویلا» فریادی است از سر وحشت و از دست دادن تعادل روانی در برابر مجهول. این جماعت، بر خلاف گروه اول که بیشتر در تأسف و حسرت غرق شدهاند، در هراس بیشکل و بیمبنایی دست و پا میزنند که خودِ وهم، آن را پدید آورده است.
من این را مظهر این دیدگاه مولانا میدانم که بسیاری از اوقات، مردم «اسیر خیالات» خود هستند. آنها بر اساس «قیاس» و «وهم»، هر کدام «فالی» میزنند و خیالی میکنند که «چه آتش اوفتاد اندر پلاس» (یعنی چه بلایی بر سر شهر آمده است). مولانا در اینجا یک صحنهٔ روانشناسی جمعی را ترسیم میکند که چگونه عدم قطعیت و یک عمل غیرعادی (مانند شتاب دلقک و سپس سکوت او)، میتواند «غلغل و تشویش» (غوغا و اضطراب) وسیعی ایجاد کند و مردم را «حیران و دنگ» سازد و آنها را به واکنشهای غیرعقلانی و احساسی وا دارد. این نه تنها توصیف یک رویداد است، بلکه تشخیصی است از تمایل انسان به پر کردن خلاء اطلاعات با ترسها و گمانهای خود.
نکات کلیدی
- واکنشهای شدید مردم به ابهام و عدم قطعیت، نه به خود خبر.
- وهم و خیالبافی به عنوان محرک اصلی ترس جمعی.
- تفاوت واکنشها: برخی در حسرت و برخی در فریاد وحشت.
- مولانا به عنوان ناظر دقیق روانشناسی جمعی در شرایط اضطراب.
Sources: d6-s58 · 00:19:51 d6-s58 · 00:17:25 d6-s58 · 00:22:03
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: One struck his hands upon his knees, And the other cried 'Wawaila!' from sheer dread. Meaning: This couplet vividly portrays the agitated and confused state of people when confronted with sudden, unconfirmed news, each reacting in their own way, driven by delusion and imagination.
Explanation
This couplet is set within the story of a jester (dalgak) who frantically rushes into the city of Termez to deliver urgent news to the Sultan, only to fall silent before articulating his message. This unusual haste, followed by an equally unusual silence, plunges the entire city into chaos and anxiety, driving the populace into the realm of 'wahm' (dread or delusion) and 'khayālāt' (imaginations), each person presuming an imminent catastrophe based on their own conjectures.
Mowlana here depicts two distinct public reactions to this collective anxiety. One group is described as "striking their hands upon their knees"—a profound gesture of regret and dismay, as if lamenting an already-occurred disaster. Their unspoken sentiment is, "See what has befallen us? We are ruined!" This action signifies a deep despair, a premature acceptance of defeat in the face of an unknown calamity. These are individuals who have already surrendered, convinced that a great misfortune has struck.
The other group, however, is portrayed as "crying 'Wawaila!' from sheer dread" (az wahm wāwaylī-konān). 'Wawaila!' is a cry of terror, signaling a loss of psychological equilibrium in the face of the unknown. Unlike the first group, who are primarily steeped in sorrow and lament, this faction thrashes about in a formless, baseless fear, a fear generated by 'wahm' itself.
I see this as a powerful illustration of Mowlana's insight that often, people are "enslaved by their imaginations." Based on 'qiyās' (conjecture) and 'wahm,' each person casts their own 'fāl' (omen or guess), wondering "what fire has fallen into the felt" (chih ātish oftād andar palās), meaning, what disaster has struck the city. Mowlana masterfully paints a scene of mass psychology, demonstrating how uncertainty and an unusual act (like the jester's rush followed by his silence) can generate widespread 'gholghol o tashvīsh' (uproar and anxiety), rendering people 'hayrān o dang' (bewildered and dumbfounded), and driving them to irrational, emotional reactions. This is not merely a description of an event; it is a diagnosis of humanity's tendency to fill informational voids with its own fears and conjectures.
Key takeaways
- People's intense reactions are to ambiguity and uncertainty, not the news itself.
- Delusion and imagination as primary drivers of collective fear.
- Diverse reactions: some lamenting, others screaming in terror.
- Mowlana as a keen observer of mass psychology under duress.
Sources: d6-s58 · 00:19:51 d6-s58 · 00:17:25 d6-s58 · 00:22:03
به زبانِ تو — Ditt språk · AI
Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad
Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.
Vad läsare har frågat0
Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.