Хондан› Дафтар 1› Дар баёни он, ки ошиқи дунё бар мисоли ошиқи деворист, ки бар ӯ тоби офтоб занад ва ҷаҳду ҷиҳод накард, то фаҳм кунад, ки он тобу равнақ аз девор нест, аз қурси офтоб аст дар осмони чаҳорум. Лоҷарам куллӣ дил бар девор ниҳод; чун партави офтоб ба офтоб пайваст, ӯ маҳрум монд абадан. «Ва ҳила байнаҳум ва байна ма яштаҳун»› Байт 2809
M1:2809 — عاشقان کل نه عشاق جزو / ماند از کل آنک شد مشتاق جزو
M1:2809
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
عاشقان حقیقی، عاشقِ کل و حقیقتِ یکپارچهی هستیاند، نه اجزای پراکنده و ظواهر آن. کسی که دل به جزء و نمودهای گذرا ببندد، از درک و وصالِ کل محروم خواهد ماند.
این بیت در مقدمهی داستان «عاشق دیوار» آمده است. مولانا در این داستان، دنیا و مظاهر آن را به دیواری تشبیه میکند که نور خورشید بر آن تابیده و زیبا به نظر میرسد. عاشقِ ناآگاه، به جای دل بستن به خودِ خورشید (که منبع اصلی نور و زیبایی است)، عاشقِ نقش و نگارِ موقتی روی دیوار میشود.
مولانا با این تمثیل، دو نوع عشق را از هم جدا میکند:
-
عشق به «کل»: این عشقِ عارفان حقیقی است. آنها از پدیدههای جزئی و فناپذیر عبور میکنند و به منبع اصلی و حقیقت پایدار (خداوند) دل میبندند. آنها میدانند که زیباییهای جهان، تنها پرتوی از آن حقیقتِ کل است.
-
عشق به «جزء»: این عشقِ افراد سطحینگر است که به ظواهر و نمودهای گذرا دلخوش میکنند. اینان همانند عاشقِ دیوار هستند که با غروب خورشید و رفتنِ نور، معشوق خود را از دست میدهند و در حسرت و تاریکی باقی میمانند.
بنابراین، بیت تأکید میکند که دلبستگی به «جزء» (دنیا، مقام، ثروت و دیگر مظاهر فانی) سرانجامی جز محرومیت از «کل» (حقیقت، خداوند، آرامش ابدی) ندارد. این راه، راهِ خسران و واماندگی است.
- کل
- در اینجا به معنای حقیقتِ یکپارچه و کامل هستی، ذات خداوند، اصل و منبع همه چیز.
- جزو
- در اینجا به معنای پدیدههای جزئی، مظاهر و نمودهای گذرا و فناپذیر در جهان، سایه و پرتوی از حقیقت.
- عشاق
- جمعِ «عاشق»، عاشقان.
- آنک
- آن کسی که.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.