Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1354
M5:1354 — رو ترش کردی و جاروبی به کف / چیست آن خر برگسسته از علف
M5:1354
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
خاتون با طعنه به کنیزک میگوید: تو با صورت عبوس و جارو به دست، تظاهر به کار کردن میکنی، اما آن خرِ هیجانزده که از خوردن باز ایستاده، دروغ تو را فاش میکند.
این بیت لحظهای کلیدی در داستان است که در آن، خاتون (بانوی خانه) مچ کنیزک خود را میگیرد. کنیزک که مشغول اعمال شهوانی با خر بوده، با ورود ناگهانی خاتون، سراسیمه صحنهسازی میکند. او چهرهای ترش و خسته به خود میگیرد و جارویی به دست میگیرد تا وانمود کند مشغول نظافت بوده است.
اما خاتون که از پنجره، خرِ برانگیخته را دیده، فریب این نمایش را نمیخورد. او زیر لب و با کنایهای تلخ به کنیزک میگوید: «ظاهر خود را آراستهای، اما حقیقتِ ماجرا آنجاست؛ آن حیوان که از غریزهی اصلیاش (خوردن علف) دست کشیده و بیتاب است، نشان میدهد که در این خانه خبر دیگری بوده است.»
این بیت تقابل میان «ظاهرِ ریاکارانه» (چهرهی ترش و جارو) و «باطنِ آشکار» (خرِ منتظر) را به تصویر میکشد. مولانا نشان میدهد که چگونه امیال و حقایق درونی، حتی اگر تلاش کنیم پنهانشان کنیم، خود را از گوشهای دیگر نمایان میسازند. کنایهی خاتون در واقع به این معناست که «میتوانم حقیقت را پشت نقاب تو ببینم».
- برگسستن
- دست کشیدن، رها کردن، جدا شدن
- رو ترش کردن
- چهره در هم کشیدن، اخم کردن، خود را ناراحت نشان دادن
- به کف
- در دست
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.