Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1377
M5:1377 — فعل آتش را نمیدانی تو برد / گرد آتش با چنین دانش مگرد
M5:1377
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
وقتی از طبیعت و پیامدهای ویرانگر شهوت آگاهی نداری، با این جهل و نادانی، خود را در معرض آن قرار مده.
این بیت هشداری است دربارهٔ روبرو شدن با امیال قدرتمند، بهویژه شهوت، بدون داشتن دانش و بصیرت کافی. مولانا شهوت را به آتش تشبیه میکند؛ نیرویی که هم میتواند مفید باشد (مانند ازدواج که در بیتهای قبل به آن اشاره شد) و هم ویرانگر. همانطور که نزدیک شدن به آتش بدون دانستن راه و رسم کنترل آن، به سوختن و نابودی میانجامد، تسلیم شدن به شهوت بدون درک عواقب و سازوکارهای مهار آن نیز هلاکتبار است.
در داستان، «خاتون» نماد کسی است که تنها ظاهر عمل (لذت کنیز) را میبیند اما از «دقیقه» یا نکتهٔ ظریف و حیاتی آن (کدو) غافل است. این «دانشِ ناقص» او را به کام مرگ میکشاند. مولانا این اصل را تعمیم میدهد: هر نیروی عظیمی در جهان، از جمله عشق، قدرت، یا امیال نفسانی، مانند آتش است. برای بهره بردن از آن، به معرفت و خویشتنداری نیاز است، وگرنه همان نیرو فرد را نابود خواهد کرد. این بیت، در واقع، مقدمهای است برای شرح فاجعهای که در اثر جهل و شهوترانی خاتون رخ میدهد.
- فعل
- کار، اثر، خاصیت
- بُرد
- در اینجا به معنی تحمل، صبر، یا به طور کلی، نحوهٔ مواجهه و کنار آمدن.
- مگرد
- نگرد، نزدیک نشو
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.