Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1386
M5:1386 — بر درید از زخم کیر خر جگر / رودهها بسکسته شد از همدگر
M5:1386
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
این بیت لحظهی مرگ دلخراش خاتون را توصیف میکند که در اثر آسیب شدید ناشی از آلت خر، اعضای داخلی بدنش متلاشی شد و جان باخت.
این بیت اوج فاجعهبار داستان زنی است که کورکورانه از شهوترانی کنیز خود با خر تقلید میکند، اما از یک نکتهی کلیدی و حیاتی (کدو) غافل است. مولانا با توصیفی بیپرده و تکاندهنده، نتیجهی این جهل و شهوترانی را به تصویر میکشد. مرگ فجیع زن، صرفاً یک حادثهی جسمانی نیست، بلکه تمثیلی است از هلاکت روح در اثر پیروی از «نفس بهیمی» (نفس حیوانی) بدون معرفت و کنترل.
در نگاه عرفانی مولانا، «خر» نماد نفس سرکش و شهوات مهارنشده است. تسلیم شدن به این نفس بدون «علم» و «معرفت» (که در داستان، کدو نماد آن است)، به جای لذت، به نابودی کامل میانجامد. این بیت با خشونت کلامی خود، به خواننده هشدار میدهد که تقلید ظاهری در امور معنوی و پیروی از هوای نفس بدون راهنمایی یک پیر آگاه، عاقبتی جز تباهی و «مرگ بد با صد فضیحت» نخواهد داشت.
- بر درید
- پاره کرد، دریده شد
- زخم
- در اینجا به معنی ضربه، آسیب شدید
- بسکسته شد
- گسسته شد، پاره پاره شد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.