M5:35 — کل توی و جملگان اجزای تو / بر گشا که هست پاشان پای تو

Este verso es el corazón de la exhortación de Rumi al buscador, a quien llama «el Abraham (Khalīl) de su tiempo». La historia coránica de Abraham y las cuatro aves se reinterpreta aquí como una parábola sobre el dominio del alma sobre sus propias cualidades negativas (representadas por el pato, el pavo real, el cuervo y el gallo).

El verso anterior (M5:34) instaba a Abraham a «decapitar» estas aves para liberar sus pies de las cadenas. Este verso, M5:35, revela por qué esta acción tiene un poder tan vasto. El buscador iluminado no es un individuo aislado, sino un microcosmos que contiene el todo («کل توی»). Toda la creación («جملگان») son sus partes constitutivas («اجزای تو»). Esta es una expresión clásica de la doctrina del Hombre Perfecto (al-insān al-kāmil), que refleja en sí mismo todos los atributos divinos y cósmicos.

Por lo tanto, la liberación no es un acto egoísta. Cuando el buscador domina sus propias pasiones y defectos (decapita las aves), no solo se libera a sí mismo. Al hacerlo, libera a toda la humanidad, que está simbólicamente atada por las mismas cadenas. «Sus pies son tu pie» («پاشان پای تو») es una imagen poderosa de unidad existencial: el sufrimiento y la esclavitud de los demás son, en última instancia, el propio sufrimiento y esclavitud del buscador. La liberación espiritual de uno es la condición para la liberación de todos.

در این بخش، مولانا آیهٔ قرآن در مورد حضرت ابراهیم و چهار پرنده را تفسیر می‌کند. او انسان کامل یا سالک راه حق را «خلیلِ وقت» می‌نامد و چهار پرنده (طاووس، خروس، کلاغ و مرغابی) را نماد چهار خصلت ویرانگر نفسانی (جاه‌طلبی، شهوت، حرص و آرزوهای دنیوی) می‌داند. ابیات پیشین از این سالک می‌خواهند که سر این چهار پرنده را ببرد تا روح از اسارت آنها آزاد شود.

این بیت، دلیل این قدرت و مسئولیت را توضیح می‌دهد. مولانا خطاب به انسان کامل می‌گوید: «تو "کل" هستی و همگان اجزای تو». این بیانگر دیدگاه وحدت وجودی است که در آن، انسان کامل به عنوان مظهر جامع اسماء الهی، اصل و ریشه‌ای است که دیگران به او متصل‌اند. او مانند یک کل است که دیگران اجزای آن هستند. بنابراین، رهایی و گرفتاری آنها به او وابسته است.

مصرع دوم، «بر گشا که هست پاشان پای تو»، این مسئولیت را عملی می‌کند. «بر گشا» یعنی گره را باز کن، مانع را بردار. از آنجا که پای آنها (نماد حرکت و توانایی‌شان) در واقع پای توست، تو هم قدرت گشودن بند از پایشان را داری و هم مسئولیت این کار بر دوش توست. رهایی آنها، رهایی خود توست و گرفتاری‌شان، گرفتاری تو. این بیت، نقش محوری انسان کامل را در نظام هستی و مسئولیت او در قبال هدایت و رهایی دیگران برجسته می‌سازد.