M1:2202 — ای خدا فریاد زین فریادخواه / داد خواهم نه ز کس زین دادخواه

این بیت اوج مناجات و خودشناسی آن نوازندهٔ پیر است. او پس از یک عمر غفلت، اکنون به ریشهٔ اصلی رنج خود پی برده است: نفسِ خودش. این «فریادخواه» و «دادخواه» که او از دستش به خدا پناه می‌برد، کسی جز خود او نیست؛ یعنی آن «منِ» توهمی و خودِ حیوانی (نفس اماره) که تمام عمر او را به بیراهه کشانده و حجاب او در برابر حق بوده است.

شکایت او از خودش به خودش است، اما این شکایت را نزد خدا می‌برد، زیرا می‌داند که تنها خداوند می‌تواند او را از شرّ خودش نجات دهد. این یک مفهوم عمیق عرفانی است: بزرگترین دشمن و مانع انسان در مسیر کمال، نفسِ خود اوست. بنابراین، جهاد اکبر یا مبارزهٔ واقعی، نه با دشمن بیرونی، که با همین دشمن درونی است.

مولانا در ابیات بعدی این مفهوم را باز می‌کند و توضیح می‌دهد که این «من» یا «هستیِ» ما، در واقع جلوه‌ای از هستی خداوند است و تنها راه رهایی از این «منِ» محدود، پناه بردن به آن وجود بی‌نهایتی است که سرچشمهٔ اصلی ماست. شکایت از نفس به درگاه خدا، در واقع اولین قدم برای فنای این نفس در ارادهٔ الهی است.